1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ

2
00:00:02,253 --> 00:00:06,733
(Zachte pianomuziek)

3
00:00:06,912 --> 00:00:08,478
Ik kreeg een sms'je met de vraag:

4
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ

5
00:00:08,503 --> 00:00:10,995
er is een klus op
de Franklin, wie is er beschikbaar?

6
00:00:11,237 --> 00:00:13,729
We wisten alleen dat
er een man vastzat

7
00:00:13,754 --> 00:00:15,730
en dat er misschien
een medisch team nodig was.

8
00:00:17,070 --> 00:00:19,356
In je hoofd denk je:
oké, ja, dit moeten we

9
00:00:19,357 --> 00:00:21,751
binnen een paar uur geklaard hebben.

10
00:00:22,080 --> 00:00:24,180
Maar zo liep het niet helemaal af.

11
00:00:24,387 --> 00:00:27,333
(Helikopter zweeft)

12
00:00:27,630 --> 00:00:30,930
Hoe kan iemands been in een spleet
schieten en er niet meer uit komen?

13
00:00:31,030 --> 00:00:32,910
Er moet toch een manier
zijn, er is altijd een manier.

14
00:00:33,310 --> 00:00:34,310
En die was er niet.

15
00:00:34,553 --> 00:00:36,273
(Geluiden onder water)

16
00:00:36,440 --> 00:00:40,722
Je kon de vastberadenheid
in Valdas' ogen zien.

17
00:00:41,463 --> 00:00:44,383
Ook al ging zijn lichaam achteruit,

18
00:00:44,430 --> 00:00:46,712
in zijn hoofd gaf hij niet op.

19
00:00:48,440 --> 00:00:52,000
We zagen duidelijk
dat hij flink achteruitging.

20
00:00:52,120 --> 00:00:54,320
En we kwamen steeds
dichter bij het punt waarop

21
00:00:54,329 --> 00:00:56,330
we hem op welke manier
dan ook eruit moesten halen.

22
00:00:58,290 --> 00:01:01,530
Ik voelde me zo verscheurd.

23
00:01:01,930 --> 00:01:05,950
Als dit doorgaat, maak
je hem misschien dood.

24
00:01:07,040 --> 00:01:10,680
Maar zelfs als, zelfs
als alles perfect gaat,

25
00:01:10,705 --> 00:01:13,266
zal hij nooit meer dezelfde zijn.

26
00:01:14,290 --> 00:01:16,881
Er was een moment
voordat ik begon dat...

27
00:01:17,617 --> 00:01:18,977
ik dit niet wil doen.

28
00:01:19,390 --> 00:01:21,190
Ik wil dit echt, echt niet doen.

29
00:01:22,390 --> 00:01:25,766
Ik kon me niet
voorstellen hoe lang hij het

30
00:01:25,800 --> 00:01:29,092
zou volhouden, want de tijd drong.

31
00:01:29,133 --> 00:01:30,679
(Spannende muziek)

32
00:01:30,840 --> 00:01:33,480
Ik herinner me de Litouwse arts

33
00:01:33,505 --> 00:01:35,987
vroeg hij min of
meer in zijn gebrekkige Engels.

34
00:01:36,022 --> 00:01:39,382
Hij zei: hij is dood, hè?

35
00:01:40,701 --> 00:01:47,181
Ik kon geen ja zeggen, maar
ik kon zeker geen nee zeggen.

36
00:01:47,444 --> 00:01:55,293
(Dramatische muziek)

37
00:01:58,240 --> 00:02:02,220
De Franklin is een
behoorlijk imposante en woeste plek.

38
00:02:03,363 --> 00:02:04,363
Het is ongelooflijk afgelegen.

39
00:02:04,760 --> 00:02:06,890
Er is eigenlijk geen weg naartoe.

40
00:02:07,960 --> 00:02:09,900
Er zijn maar twee
manieren om er te komen.

41
00:02:10,020 --> 00:02:13,111
De ene is met
de helikopter en de andere

42
00:02:13,136 --> 00:02:16,593
mogelijkheid is
een raftingtocht maken.

43
00:02:18,520 --> 00:02:21,880
Het zuidwesten van Tasmanië
is een prachtige plek,

44
00:02:21,887 --> 00:02:25,601
maar het kan je
razendsnel in de problemen brengen.

45
00:02:26,160 --> 00:02:28,807
Wat als een
absoluut schitterende dag begint,

46
00:02:28,832 --> 00:02:31,981
kan zomaar je
ergste nachtmerrie worden.

47
00:02:32,680 --> 00:02:35,360
Je krijgt 's nachts
een flinke bui en dan

48
00:02:35,378 --> 00:02:38,561
stijgt het water
ineens behoorlijk snel.

49
00:02:39,520 --> 00:02:42,022
Er zijn al die stroomversnellingen
vol kale rotsblokken

50
00:02:42,047 --> 00:02:44,179
die enorme risico's met zich
meebrengen als je erdoorheen peddelt.

51
00:02:44,800 --> 00:02:46,480
Je moet gewoon
ontzettend voorzichtig zijn.

52
00:02:48,060 --> 00:02:52,080
Een van mijn
familieleden zei: wees voorzichtig.

53
00:02:53,353 --> 00:02:55,163
Het is een heel gevaarlijke rivier.

54
00:02:57,160 --> 00:03:01,440
Er zijn al heel wat mensenlevens
verloren gegaan op de Franklin, dus

55
00:03:01,449 --> 00:03:05,960
het is een rivier die
je moet respecteren, zou ik zeggen.

56
00:03:07,847 --> 00:03:11,878
(Rustige muziek)

57
00:03:12,600 --> 00:03:14,920
Hallo, Povilas!

58
00:03:14,920 --> 00:03:16,839
Dat is lang geleden!

59
00:03:17,040 --> 00:03:18,668
Het is een eeuwigheid geleden.

60
00:03:18,880 --> 00:03:23,480
Toen ik Valdas voor het eerst
ontmoette, peddelden we in Peru.

61
00:03:24,266 --> 00:03:27,084
Hier, mijn vriend, op ons weerzien!

62
00:03:27,160 --> 00:03:32,360
Valdas had bijna
50 jaar raftingervaring.

63
00:03:33,720 --> 00:03:37,213
Hij peddelde op heel
zware rivieren in Siberië

64
00:03:37,254 --> 00:03:41,527
en andere streken
van de voormalige Sovjet-Unie.

65
00:03:43,080 --> 00:03:47,980
Hij is heel dapper
en kende geen angst.

66
00:03:51,440 --> 00:03:54,600
Wij zijn van de jongere generatie

67
00:03:54,626 --> 00:03:58,079
en we keken vol bewondering
en jaloezie naar hen op.

68
00:03:59,026 --> 00:04:04,346
We droomden ervan om ooit
te gaan raften zoals Valdas.

69
00:04:05,880 --> 00:04:08,030
Het was werkelijk ongelooflijk.

70
00:04:08,031 --> 00:04:09,671
We hadden enorm
veel respect voor hem.

71
00:04:10,520 --> 00:04:14,160
Het was een echte eer om
met mensen als hen te reizen.

72
00:04:14,720 --> 00:04:19,007
Valdas is voor ons
allemaal altijd de belangrijkste.

73
00:04:19,345 --> 00:04:24,002
Op een kerstfeest ergens
in 2012 waren we dronken

74
00:04:24,520 --> 00:04:28,368
en begonnen we
waanzinnige plannen te smeden.

75
00:04:29,040 --> 00:04:33,897
We besloten dat we
minstens één rivier moesten bezoeken

76
00:04:34,134 --> 00:04:39,220
op elk continent en
onze Litouwse vlag moesten hijsen.

77
00:04:41,670 --> 00:04:47,474
Toen Valdas opgroeide, was
Litouwen bezet door de Russen.

78
00:04:48,640 --> 00:04:50,587
Je mocht niet zeggen wat je dacht,

79
00:04:50,712 --> 00:04:55,231
zelfs je
godsdienstvrijheid werd vernietigd.

80
00:04:55,510 --> 00:04:56,510
Je mocht niet reizen.

81
00:04:56,550 --> 00:04:59,390
Je mocht nergens heen
reizen behalve de Sovjet-Unie.

82
00:05:00,487 --> 00:05:03,577
Dus waarom reizen ze nu zo graag?

83
00:05:03,840 --> 00:05:06,842
Ik denk dat het een
viering van de onafhankelijkheid is.

84
00:05:07,047 --> 00:05:09,466
(Muziek gaat verder)

85
00:05:09,840 --> 00:05:14,800
Van 2015 tot nu
hebben we Nepal bezocht,

86
00:05:14,880 --> 00:05:18,834
daarna Zuid-Amerika, de VS,

87
00:05:19,200 --> 00:05:20,410
Afrika...

88
00:05:21,967 --> 00:05:24,708
En het laatste
continent was Australië.

89
00:05:26,680 --> 00:05:29,120
We kozen de Franklin in Tasmanië.

90
00:05:29,618 --> 00:05:35,372
Ik vind dit mooi omdat
het een heel wilde rivier is.

91
00:05:35,467 --> 00:05:38,280
(Xylofoonklanken)

92
00:05:38,680 --> 00:05:42,002
Valdas maakte deel uit van
een groep van twaalf vrienden.

93
00:05:42,560 --> 00:05:46,639
Ze vertrokken in
november 2024 uit Litouwen.

94
00:05:46,880 --> 00:05:49,160
Ze reisden naar Victoria.

95
00:05:49,400 --> 00:05:52,373
(Intrigerende gitaarmuziek)

96
00:05:52,720 --> 00:05:55,239
Toen we in Australië aankwamen,

97
00:05:56,160 --> 00:06:00,646
werd een van ons
team in het ziekenhuis opgenomen

98
00:06:00,671 --> 00:06:02,153
met een longontsteking.

99
00:06:02,393 --> 00:06:06,000
Dus toen waren we nog met zijn elven.

100
00:06:09,800 --> 00:06:14,599
Daarna raakte een van
ons gewond aan zijn arm.

101
00:06:15,160 --> 00:06:21,320
Het leek wel alsof
de natuur en die rivier

102
00:06:21,320 --> 00:06:23,726
tegen ons gekant waren.

103
00:06:23,751 --> 00:06:29,413
(Dramatische muziek zwelt aan)

104
00:06:30,090 --> 00:06:34,579
Dat startpunt op de Collingwoodbrug

105
00:06:34,604 --> 00:06:39,104
was de plek waar
we ons moesten registreren.

106
00:06:41,070 --> 00:06:44,320
Er waren waarschuwingen dat
het riskant kon zijn,

107
00:06:44,680 --> 00:06:47,767
en je draagt
je eigen verantwoordelijkheid.

108
00:06:51,880 --> 00:06:55,119
Het water zelf was gunstig.

109
00:06:55,800 --> 00:07:00,420
We vertrokken bij
de zijrivier naar de...

110
00:07:00,600 --> 00:07:02,834
Franklin, waar iedereen begint.

111
00:07:03,573 --> 00:07:07,173
(Stromend rivierwater)

112
00:07:08,400 --> 00:07:11,970
Na enkele uren begon
's avonds zware regen.

113
00:07:12,307 --> 00:07:16,400
En het water steeg ongeveer tachtig

114
00:07:16,425 --> 00:07:20,320
centimeter, en onze tenten waren nat.

115
00:07:21,520 --> 00:07:25,383
Dus besloten we
de volgende ochtend te

116
00:07:25,801 --> 00:07:29,576
rusten en te
wachten tot het waterpeil

117
00:07:29,601 --> 00:07:33,320
zou zakken, om dan op
de derde dag verder te gaan.

118
00:07:34,367 --> 00:07:37,706
(Echo's van geroep)

119
00:07:38,943 --> 00:07:42,783
Valdas was de leider
van zijn cataraft, en dat

120
00:07:42,808 --> 00:07:45,125
kwam doordat hij al

121
00:07:45,160 --> 00:07:46,560
bijna vijftig jaar raftte.

122
00:07:46,600 --> 00:07:48,640
Hij was dus ongelooflijk ervaren.

123
00:07:53,160 --> 00:07:55,720
Een cataraft heeft
twee aparte drijvers,

124
00:07:55,733 --> 00:07:58,600
en de mannen vervoerden
al hun voedsel en

125
00:07:58,840 --> 00:08:00,695
uitrusting in deze rafts.

126
00:08:00,767 --> 00:08:03,600
(Snelstromende rivier)

127
00:08:04,040 --> 00:08:08,227
Op dag vijf stonden we heel
vroeg in de ochtend op, omdat

128
00:08:08,252 --> 00:08:12,664
we de Coruscades en
de kampeerplek moesten bereiken.

129
00:08:12,780 --> 00:08:16,386
(Etherische muziek)

130
00:08:16,680 --> 00:08:20,520
Je begint de
afgelegenheid van de Franklin

131
00:08:20,805 --> 00:08:24,064
waarschijnlijk pas echt te merken als
je in die Great Ravine bent.

132
00:08:25,880 --> 00:08:28,378
De Great Ravine is per definitie

133
00:08:28,390 --> 00:08:30,730
een gebied waar de bergen

134
00:08:30,755 --> 00:08:35,674
dichtbij zijn en het overgaat
in een heel steil soort landschap.

135
00:08:35,760 --> 00:08:37,400
En onderaan daarvan kom je

136
00:08:37,440 --> 00:08:39,906
meerdere flinke
stroomversnellingen tegen,

137
00:08:40,480 --> 00:08:41,750
waaronder de Coruscades.

138
00:08:41,975 --> 00:08:46,203
(Etherische muziek)

139
00:08:46,400 --> 00:08:49,580
We kwamen aan
bij de Coruscades-stroomversnelling.

140
00:08:53,280 --> 00:08:57,793
Om te verkennen gebruikten we
een drone, want we nemen

141
00:08:57,826 --> 00:09:01,790
geen risico's zonder te weten
wat ons voor de boeg ligt.

142
00:09:04,640 --> 00:09:06,773
We bestudeerden
die stroomversnelling aandachtig

143
00:09:06,876 --> 00:09:09,125
voordat we besloten
haar niet te wagen.

144
00:09:09,600 --> 00:09:13,406
Er zouden nog
veel stroomversnellingen volgen

145
00:09:13,480 --> 00:09:17,240
en we besloten onze
boot eromheen te dragen.

146
00:09:17,827 --> 00:09:19,600
(Spannende muziek)

147
00:09:19,730 --> 00:09:24,950
Deze dag was heel zwaar
voor me, want ik was ziek.

148
00:09:26,505 --> 00:09:30,151
Ik zat op de oever,
op de steen, gewoon te filmen.

149
00:09:30,966 --> 00:09:36,256
En Valdas was bezig op de grote rots.

150
00:09:37,840 --> 00:09:41,085
Hij sprong van de
ene rots naar de andere.

151
00:09:41,351 --> 00:09:46,710
En gleed gewoon uit en viel
in het gat met het water.

152
00:09:46,822 --> 00:09:53,635
(Dramatische muziek)

153
00:09:54,220 --> 00:09:58,000
Mijn vrienden snelden Valdas te hulp.

154
00:09:58,579 --> 00:10:00,479
En iemand riep.

155
00:10:00,920 --> 00:10:03,710
Valdas is gevallen en
zijn been zit klem.

156
00:10:04,600 --> 00:10:06,719
Dat is het laatste
wat we kunnen gebruiken.

157
00:10:07,520 --> 00:10:12,400
Hij viel op zijn rug en daarna

158
00:10:12,456 --> 00:10:18,535
draaide hij zich om, maar zijn been
raakte op een of andere manier bekneld.

159
00:10:18,720 --> 00:10:25,413
Toen ik er met mijn hand
bij kon, voelde ik dat het

160
00:10:25,636 --> 00:10:33,235
vastzat in een smalle
spleet tussen de rotsen.

161
00:10:33,379 --> 00:10:36,200
Trek voorzichtig, alsjeblieft.
Trek voorzichtig, alsjeblieft.

162
00:10:36,270 --> 00:10:38,750
Vanaf het allereerste
moment hebben we Valdas

163
00:10:38,800 --> 00:10:40,780
vastgemaakt met de veiligheidstouwen.

164
00:10:40,840 --> 00:10:42,240
Genoeg!

165
00:10:42,281 --> 00:10:43,301
Stop! Stop met trekken!

166
00:10:43,326 --> 00:10:45,791
En we probeerden
het in verschillende richtingen

167
00:10:45,803 --> 00:10:47,820
om hem uit dat gat te krijgen.

168
00:10:48,040 --> 00:10:50,160
Minde, geef me die
peddel, dan probeer ik het.

169
00:10:50,226 --> 00:10:51,599
Povilas, hou vast!

170
00:10:51,624 --> 00:10:54,000
Valdas bleef behoorlijk positief.

171
00:10:54,346 --> 00:10:58,500
Hij zei alleen: ik
krijg mijn voet niet terug.

172
00:10:59,760 --> 00:11:01,599
Langzaam!

173
00:11:01,706 --> 00:11:06,826
We hebben ongeveer veertig minuten
geprobeerd hem eruit te trekken,

174
00:11:07,280 --> 00:11:08,613
maar tevergeefs.

175
00:11:08,720 --> 00:11:12,359
Toen besloten we hulp in te roepen.

176
00:11:13,447 --> 00:11:17,927
We stuurden een
SOS-signaal via de satelliettelefoon.

177
00:11:19,320 --> 00:11:20,946
We voelden ons onzeker.

178
00:11:21,800 --> 00:11:24,880
En we wisten niet
hoe het allemaal zou aflopen.

179
00:11:26,553 --> 00:11:31,385
(Zachte pianomuziek)

180
00:11:32,924 --> 00:11:34,524
De dag liep ten einde.

181
00:11:34,777 --> 00:11:37,967
En mijn telefoon ging rond half vier.

182
00:11:38,380 --> 00:11:39,686
Het was onze politiemeldkamer.

183
00:11:39,907 --> 00:11:41,833
(Telefoon gaat)

184
00:11:42,240 --> 00:11:44,560
We hadden informatie
ontvangen van een raftinggroep.

185
00:11:44,960 --> 00:11:48,699
Dat een van hun leden
in de rivier was gevallen.

186
00:11:48,720 --> 00:11:51,590
En klem zat tussen wat rotsen.

187
00:11:52,940 --> 00:11:55,580
We werden dus opgeroepen
om ter plaatse te gaan.

188
00:11:57,830 --> 00:12:01,140
Het is qua tijd cruciaal
dat we mensen daar krijgen.

189
00:12:01,737 --> 00:12:04,007
Vanwege het risico op onderkoeling.

190
00:12:04,720 --> 00:12:07,566
En de kans dat de rivier zou stijgen.

191
00:12:09,970 --> 00:12:11,686
Ik maakte deel uit van
de eerste ploeg die die avond

192
00:12:11,698 --> 00:12:13,380
de Franklin op trok.

193
00:12:13,381 --> 00:12:15,540
Om eigenlijk de zaak
in gang te zetten.

194
00:12:15,580 --> 00:12:18,220
Om bij die raftinggroep te komen.

195
00:12:19,900 --> 00:12:23,940
Onze taak was om eerst
meer informatie in te winnen.

196
00:12:24,920 --> 00:12:26,506
Hoe vast die persoon zat.

197
00:12:27,000 --> 00:12:28,000
Foto's van de situatie.

198
00:12:28,600 --> 00:12:30,240
De ernst van eventuele verwondingen.

199
00:12:30,720 --> 00:12:32,840
En dat door te geven.

200
00:12:33,120 --> 00:12:35,630
We verwachtten dat dit
een langdurig incident zou worden.

201
00:12:36,280 --> 00:12:37,840
Het kon enkele uren duren.

202
00:12:38,033 --> 00:12:42,139
(Dramatische muziek)

203
00:12:42,560 --> 00:12:44,200
We horen geluid.

204
00:12:44,370 --> 00:12:45,449
Van een helikopter.

205
00:12:46,056 --> 00:12:47,056
Eindelijk.

206
00:12:48,200 --> 00:12:50,300
We juichen allemaal.

207
00:12:51,400 --> 00:12:52,400
De hulp arriveert.

208
00:12:52,533 --> 00:12:54,646
(Helikoptergebrom)

209
00:12:54,830 --> 00:12:56,130
We zaten in de vallei.

210
00:12:56,240 --> 00:12:57,650
En toen zagen we al die rafts.

211
00:12:57,883 --> 00:13:00,023
En toen zagen we hem vastzitten
naast een stroomversnelling.

212
00:13:01,065 --> 00:13:04,430
En toen namen we de tijd
om in te schatten waar en hoe

213
00:13:04,455 --> 00:13:07,154
dat we eerst de
eerste mensen zouden laten zakken.

214
00:13:07,240 --> 00:13:09,220
(Helikopterrotor)

215
00:13:09,600 --> 00:13:10,820
We konden daar niet landen.

216
00:13:10,945 --> 00:13:13,150
En we moesten
onszelf naar beneden takelen.

217
00:13:13,360 --> 00:13:15,999
Mitch Parkinson naar die locatie.

218
00:13:16,417 --> 00:13:18,163
Vlak naast waar Valdas zat.

219
00:13:18,287 --> 00:13:20,726
(Helikopterrotor)

220
00:13:20,950 --> 00:13:22,938
De werkruimte waar
we uiteindelijk naartoe

221
00:13:22,950 --> 00:13:24,950
afdaalden, was een groot rotsplateau.

222
00:13:26,600 --> 00:13:28,620
Helaas was het zo nat.

223
00:13:29,046 --> 00:13:30,775
Het verandert in iets dat ik zou

224
00:13:30,787 --> 00:13:32,450
vergelijken met een ijsbaan.

225
00:13:32,675 --> 00:13:34,926
Het wordt echt
heel snel behoorlijk onveilig.

226
00:13:35,560 --> 00:13:37,850
Enig idee waar de
hoek van zijn voet zit?

227
00:13:37,890 --> 00:13:40,650
Zijn linkervoet?

228
00:13:42,400 --> 00:13:45,120
Valdas in de rotspoel
zag er behoorlijk zorgwekkend uit.

229
00:13:45,950 --> 00:13:47,840
De waterstroom was aanzienlijk.

230
00:13:48,250 --> 00:13:51,710
En hij leek vastgeklemd
te zitten tegen de rots.

231
00:13:52,216 --> 00:13:54,615
Het gaat tijd kosten.

232
00:13:54,640 --> 00:13:57,699
Ze halen er
nog meer wildwaterredders bij.

233
00:13:58,186 --> 00:14:02,066
Het was duidelijk dat we wat speciaal
gereedschap nodig zouden hebben.

234
00:14:02,290 --> 00:14:06,470
En die boodschap werd
toen doorgegeven aan het toestel.

235
00:14:06,873 --> 00:14:10,745
(Dramatische muziek)

236
00:14:11,340 --> 00:14:13,532
In het begin hadden
we het reddingsteam van de

237
00:14:13,557 --> 00:14:16,705
politie van Tasmanië en enkele
ambulancemedewerkers van Tasmanië.

238
00:14:16,769 --> 00:14:17,815
En toen werden ze daar

239
00:14:17,840 --> 00:14:20,526
ingezet als wildwaterteam.

240
00:14:20,660 --> 00:14:24,760
Onze geschatte aankomsttijd boven de
locatie is 2-0, 23 minuten.

241
00:14:25,020 --> 00:14:26,376
Hebben we updates vanaf de locatie?

242
00:14:27,320 --> 00:14:30,860
De helikoptervlucht duurde
ongeveer 30 minuten.

243
00:14:30,980 --> 00:14:35,468
(Helikopter hangt boven ons)

244
00:14:35,800 --> 00:14:37,920
We werden met onze
uitrusting naar beneden getakeld.

245
00:14:38,400 --> 00:14:45,477
(Helikopter nadert)

246
00:14:47,280 --> 00:14:49,520
Vanaf het moment dat we ter
plaatse waren, hadden we volgens mij

247
00:14:49,540 --> 00:14:52,273
nog anderhalf uur daglicht.

248
00:14:52,750 --> 00:14:55,015
Dus het is
zijn linkerbeen dat vastzit?

249
00:14:55,040 --> 00:14:57,319
Misschien zit het zo vast.

250
00:15:01,240 --> 00:15:03,840
Rechterkant, hij kan
zijn rechterkant niet bewegen.

251
00:15:04,080 --> 00:15:06,620
Linkerkant zit onder de steen.

252
00:15:06,773 --> 00:15:09,973
(Percussiemuziek)

253
00:15:10,542 --> 00:15:13,182
Ik was die dag de
coördinator van de reddingsoperatie.

254
00:15:13,680 --> 00:15:16,530
En ik was ook de dienstdoende arts.

255
00:15:18,000 --> 00:15:20,240
Ik kreeg een
overdracht van mijn collega.

256
00:15:20,530 --> 00:15:23,980
Daarin stond dat iemand tot aan
zijn nek in het water lag.

257
00:15:25,080 --> 00:15:27,105
En op dat moment
werd ingeschat dat het

258
00:15:27,106 --> 00:15:29,641
heel onwaarschijnlijk was dat
hij het zou overleven.

259
00:15:29,800 --> 00:15:34,575
(Hoog gezoem van helikopter)

260
00:15:35,160 --> 00:15:38,760
Elke twee uur kwam
er een nieuwe helikopter.

261
00:15:39,630 --> 00:15:43,026
Met andere specialisten
en andere uitrusting.

262
00:15:43,200 --> 00:15:45,133
(Percussiemuziek)

263
00:15:45,400 --> 00:15:48,280
Naar beneden getakeld worden kan
in zo'n situatie heftig zijn.

264
00:15:49,560 --> 00:15:51,726
Mensen doen hun uiterste best om je

265
00:15:51,760 --> 00:15:55,200
op wat eigenlijk een platform van
2 bij 2 meter is te krijgen.

266
00:15:57,320 --> 00:15:59,880
Als de helikopter wegvliegt,
voel je je opeens

267
00:15:59,960 --> 00:16:01,760
best wel kwetsbaar.

268
00:16:02,313 --> 00:16:04,993
Maar je schakelt over
naar de ambulancemodus en

269
00:16:05,040 --> 00:16:07,900
begint de situatie in te schatten.

270
00:16:10,040 --> 00:16:13,660
Ga er nu van uit dat de communicatie
in de kloof onbetrouwbaar is.

271
00:16:13,720 --> 00:16:17,519
En we wellicht alleen contact hebben
als jullie om 22.30 uur overvliegen.

272
00:16:18,160 --> 00:16:19,670
We kwamen bij elkaar en hadden

273
00:16:19,732 --> 00:16:21,286
een briefing over wat
er aan de hand was.

274
00:16:21,470 --> 00:16:23,274
Man van 65 jaar, fit, gezond, geen

275
00:16:23,308 --> 00:16:25,968
medische voorgeschiedenis,
geen dagelijkse medicatie.

276
00:16:26,320 --> 00:16:28,975
Ik kon Valdas in het water zien.

277
00:16:29,512 --> 00:16:31,912
Op dat moment
leek hij behoorlijk krachtig.

278
00:16:31,970 --> 00:16:33,229
Hij lijkt grotendeels in een

279
00:16:33,241 --> 00:16:34,830
relatief goede stemming te zijn.

280
00:16:34,910 --> 00:16:36,430
We doen ons best
om hem warm te houden.

281
00:16:36,960 --> 00:16:39,215
Valdas zat op
dat moment waarschijnlijk al

282
00:16:39,342 --> 00:16:41,370
vijf uur of langer in het water.

283
00:16:42,083 --> 00:16:44,123
Ik denk dat hij
zijn benarde situatie begreep.

284
00:16:44,175 --> 00:16:48,150
Maar hij bleef er heel kalm onder.

285
00:16:49,110 --> 00:16:50,286
Ongewoon kalm.

286
00:16:51,280 --> 00:16:54,633
En ik denk dat
hij waarschijnlijk ook pijn had.

287
00:16:55,040 --> 00:16:56,930
En ook daar bleef
hij heel kalm onder.

288
00:16:58,240 --> 00:17:00,246
Hij was in veel
opzichten de perfecte patiënt.

289
00:17:01,160 --> 00:17:04,560
Wat Nate en ik willen doen,
is proberen bij hem te komen.

290
00:17:04,630 --> 00:17:09,579
We doen misschien een
combinatie van trekken en tillen.

291
00:17:09,710 --> 00:17:13,010
We proberen het
been handmatig te manipuleren.

292
00:17:14,310 --> 00:17:16,133
Nate duwt, ik trek.

293
00:17:16,307 --> 00:17:20,832
(Kolkend rivierwater)

294
00:17:21,220 --> 00:17:23,969
Daarna proberen we een band om

295
00:17:24,001 --> 00:17:26,680
zijn been te
leggen, zo laag mogelijk.

296
00:17:27,880 --> 00:17:29,700
Dat is rond de
bovenkant van zijn been.

297
00:17:29,701 --> 00:17:30,701
Niet onderaan.

298
00:17:32,800 --> 00:17:33,989
De druk van het water werd

299
00:17:34,453 --> 00:17:36,746
duidelijk zodra je daar kwam.

300
00:17:37,710 --> 00:17:40,257
Je voelde het, als een onderstroom

301
00:17:40,320 --> 00:17:42,811
die je benen daar
naar beneden probeerde te trekken.

302
00:17:43,453 --> 00:17:48,774
(Valdas worstelt)

303
00:17:50,320 --> 00:17:52,480
We trokken hem naar beneden,
we trokken hem naar achteren.

304
00:17:53,640 --> 00:17:56,906
En naar voren,
met telkens verschillende krachten.

305
00:17:57,900 --> 00:17:59,560
Dus ik heb spreiders.

306
00:17:59,988 --> 00:18:01,800
Ik heb een hydraulische krik.

307
00:18:02,320 --> 00:18:03,640
En ik heb luchtkussens.

308
00:18:05,760 --> 00:18:08,520
We begonnen de
hydraulische apparatuur te gebruiken.

309
00:18:09,280 --> 00:18:11,000
Er was een spleet waar ik

310
00:18:11,080 --> 00:18:13,607
de punten van de
spreiders in kon krijgen.

311
00:18:15,220 --> 00:18:17,391
Het idee was om
te proberen te spreiden,

312
00:18:17,680 --> 00:18:19,846
om een beetje beweging
in de rots te krijgen,

313
00:18:20,560 --> 00:18:25,040
genoeg zodat Nate het been
van Valdas eruit kon trekken.

314
00:18:26,680 --> 00:18:28,320
Maar dat werkte niet.

315
00:18:30,510 --> 00:18:32,461
Er werd even gepraat over of we

316
00:18:32,473 --> 00:18:34,320
een deel van de rots
konden weghakken met een drilboor.

317
00:18:34,840 --> 00:18:36,973
Maar dat was niet erg praktisch.

318
00:18:37,530 --> 00:18:39,050
Het had de zaak
zelfs erger kunnen maken.

319
00:18:41,432 --> 00:18:42,872
Binnen onze groep heerste het besef

320
00:18:43,000 --> 00:18:44,921
dat als iemand een idee had,

321
00:18:45,400 --> 00:18:47,636
hoe vergezocht ook,
in welke combinatie van

322
00:18:47,637 --> 00:18:50,460
onze uitrusting dan ook,
we het allemaal zouden proberen.

323
00:18:51,885 --> 00:18:53,483
Het werd steeds onwaarschijnlijker

324
00:18:53,495 --> 00:18:55,060
dat we hem zouden kunnen verplaatsen.

325
00:18:55,990 --> 00:18:58,980
Zijn knie zat zo muurvast.

326
00:19:01,007 --> 00:19:04,464
Het leek wel alsof zijn been precies

327
00:19:05,266 --> 00:19:08,873
in een vorm paste die
voor zijn been gemaakt was.

328
00:19:10,166 --> 00:19:13,050
En zelfs als je hem in precies

329
00:19:13,062 --> 00:19:14,620
de juiste positie
kreeg, wat dan misschien

330
00:19:14,621 --> 00:19:17,025
ondersteboven en in
een knoop gebonden was,

331
00:19:17,037 --> 00:19:19,280
zat zijn been nog steeds zo klem

332
00:19:19,281 --> 00:19:21,620
dat je het verder zou moeten
breken om het eruit te trekken.

333
00:19:21,780 --> 00:19:24,233
(Rivierwater stroomt)

334
00:19:24,440 --> 00:19:27,479
Mindaugas, waar is de
dop van de thermosfles?

335
00:19:27,700 --> 00:19:30,117
Het was echt lastig om met

336
00:19:30,129 --> 00:19:32,680
de Litouwers te
communiceren, want Engels was

337
00:19:33,200 --> 00:19:36,280
toch echt hun tweede of
misschien derde of vierde taal.

338
00:19:36,800 --> 00:19:39,959
Binnen een half uur wat warm eten.

339
00:19:39,960 --> 00:19:41,239
Wil je dat doen? Ja.

340
00:19:41,840 --> 00:19:43,679
Heb je hulp nodig om mee te gaan?

341
00:19:43,700 --> 00:19:46,836
We praatten met Valdas in onze

342
00:19:46,848 --> 00:19:50,393
eigen taal en legden hem alles uit.

343
00:19:51,240 --> 00:19:55,346
En een van de ambulancebroeders
zei: breng alsjeblieft

344
00:19:56,000 --> 00:20:00,739
elk half uur warme thee

345
00:20:01,767 --> 00:20:03,407
en warm eten.

346
00:20:05,880 --> 00:20:10,850
Ik ben arts en ik
begrijp het risico van onderkoeling.

347
00:20:11,950 --> 00:20:14,580
Dus dat deden we, en
dat ging de hele nacht door.

348
00:20:17,000 --> 00:20:19,057
De watertemperatuur was op dat moment

349
00:20:19,129 --> 00:20:21,380
waarschijnlijk rond de
8 tot 10 graden.

350
00:20:22,240 --> 00:20:23,706
De buitentemperatuur was eigenlijk

351
00:20:23,780 --> 00:20:26,273
een van de zachtste zomernachten.

352
00:20:26,800 --> 00:20:29,173
Dat hadden we dus in ons voordeel.

353
00:20:29,293 --> 00:20:31,206
(Gespannen muziek)

354
00:20:31,542 --> 00:20:34,824
Het duurde eigenlijk
best lang voordat Valdas

355
00:20:35,320 --> 00:20:38,616
gevaarlijk onderkoeld begon te raken.

356
00:20:39,850 --> 00:20:41,948
Zelfs in de vroege ochtenduren

357
00:20:41,960 --> 00:20:44,120
deed Valdas het opmerkelijk goed.

358
00:20:44,502 --> 00:20:46,282
Zijn hartslag bleef heel stabiel.

359
00:20:46,500 --> 00:20:51,140
Zijn helderheid en de
manier waarop hij praatte, reageerde

360
00:20:51,267 --> 00:20:55,546
en bewoog waren precies
zoals je zou willen.

361
00:20:55,809 --> 00:20:57,888
(Intrigerende muziek)

362
00:20:58,480 --> 00:21:02,200
Valdas is een
behoorlijk sterk persoon.

363
00:21:03,230 --> 00:21:10,486
Hij zal nooit zeggen dat hij
zich slecht voelt of pijn heeft.

364
00:21:11,540 --> 00:21:13,048
Hij is een gesloten persoon.

365
00:21:13,880 --> 00:21:16,039
Inderdaad, we waren te ontspannen.

366
00:21:16,263 --> 00:21:20,206
Valdas was 65 jaar
oud toen het ongeluk gebeurde.

367
00:21:21,382 --> 00:21:24,222
Hij werkte als databasebeheerder.

368
00:21:25,520 --> 00:21:28,766
Hij was heel fit,
omdat hij voortdurend op die

369
00:21:28,800 --> 00:21:32,000
raftingavonturen met vrienden ging.

370
00:21:33,376 --> 00:21:36,016
Hij had geen kinderen
en hij was niet getrouwd,

371
00:21:36,041 --> 00:21:38,921
maar hij had een hechte
band met zijn zus Rasa.

372
00:21:40,080 --> 00:21:44,706
Valdas denkt wiskundig.
Hij is een logicus.

373
00:21:45,720 --> 00:21:52,199
Bij het raften moet hij
al zijn bewegingen vooruit plannen.

374
00:21:53,360 --> 00:21:59,239
Hij praat niet veel,
hij stelt zich niet open.

375
00:22:00,440 --> 00:22:04,159
Hij was altijd
erg koppig en wilskrachtig.

376
00:22:04,560 --> 00:22:06,319
Maar hij heeft een goed hart.

377
00:22:08,340 --> 00:22:13,020
Ik vind Litouwers heel
moedige en sterke mensen.

378
00:22:15,080 --> 00:22:17,961
We waren altijd aan
het vechten, vechten, vechten,

379
00:22:17,973 --> 00:22:20,801
omdat we onze vrijheid wilden hebben.

380
00:22:22,430 --> 00:22:26,780
Maar moed en veerkracht,
dat heeft Valdas zeker.

381
00:22:27,780 --> 00:22:29,553
(Borrelende geluiden)

382
00:22:30,000 --> 00:22:34,640
Ik heb nog nooit iemand gezien die
zo veerkrachtig en zo sterk was en zo

383
00:22:34,740 --> 00:22:36,516
openstond voor alle methodes

384
00:22:36,528 --> 00:22:38,720
om hem heel de nacht te bevrijden.

385
00:22:39,170 --> 00:22:40,479
En ik vind het nog steeds een van de

386
00:22:40,491 --> 00:22:41,890
meest verbazingwekkende dingen die
ik ooit heb gezien.

387
00:22:42,540 --> 00:22:47,773
(Tedere muziek)

388
00:22:50,000 --> 00:22:54,919
Valdas had zo'n 16
uur in het water gelegen.

389
00:22:55,440 --> 00:22:58,060
En de elementen beginnen
hem echt te overmeesteren.

390
00:22:58,061 --> 00:23:02,020
Onderkoeling was dus
een groot risico.

391
00:23:02,133 --> 00:23:04,513
(Tedere muziek gaat verder)

392
00:23:04,770 --> 00:23:08,449
Het was rond 6.30
uur dat we eigenlijk zeiden:

393
00:23:08,450 --> 00:23:11,941
We hebben nog één kans
om hem eruit te trekken.

394
00:23:12,770 --> 00:23:14,761
En dat was een
behoorlijk drastische poging om

395
00:23:15,112 --> 00:23:18,285
in feite zijn been te
breken terwijl we hem eruit trokken.

396
00:23:20,920 --> 00:23:23,420
Dat was weer een mislukte poging.

397
00:23:24,376 --> 00:23:27,756
Daarna hadden we opnieuw overleg
met de artsen en ambulanciers.

398
00:23:27,781 --> 00:23:34,253
En we zeiden: kijk, ik denk dat
we al onze opties hebben uitgeput.

399
00:23:35,280 --> 00:23:38,500
Op dat moment moesten we
de beslissing nemen om te amputeren.

400
00:23:39,830 --> 00:23:42,873
Ik denk dat we allemaal
wel beseften dat dit het

401
00:23:43,809 --> 00:23:46,200
laatste redmiddel was, maar
op dat moment het enige.

402
00:23:49,260 --> 00:23:51,226
Het was een grote mentale
drempel om te beseffen dat

403
00:23:51,837 --> 00:23:54,307
we nu zijn been gingen afzetten.

404
00:23:55,680 --> 00:23:59,030
Ik voelde me zo verscheurd.

405
00:23:59,800 --> 00:24:03,140
Ik had nog nooit iemand pijn
moeten doen om zijn leven te redden.

406
00:24:03,453 --> 00:24:06,300
(Rustig stromende rivier)

407
00:24:06,520 --> 00:24:07,600
Het was geen makkelijke beslissing.

408
00:24:08,240 --> 00:24:11,507
Eigenlijk wilde ik even overleggen
met een van mijn collega-artsen

409
00:24:11,528 --> 00:24:14,021
van het reddingsteam, gewoon om
de beslissing te kunnen delen.

410
00:24:14,580 --> 00:24:17,868
Maar met de
communicatieproblemen die we beneden

411
00:24:17,893 --> 00:24:20,404
in de kloof hadden,
was dat niet mogelijk.

412
00:24:20,440 --> 00:24:23,480
Dus voor mij
voelde het zeker geïsoleerd.

413
00:24:25,680 --> 00:24:30,444
De ambulancier kwam naar me
toe en zei: we hebben

414
00:24:30,469 --> 00:24:34,705
waarschijnlijk geen andere kans
om Valdas te redden.

415
00:24:35,712 --> 00:24:39,522
En we zullen
zijn been moeten amputeren.

416
00:24:39,747 --> 00:24:43,260
(Onheilspellende muziek)

417
00:24:43,765 --> 00:24:49,260
Dus ik ging naar Valdas
en vroeg hoe hij zich voelde.

418
00:24:50,760 --> 00:24:54,620
En hij zei: ik probeer te overleven.

419
00:24:56,829 --> 00:25:01,986
Ik zei: Valdas, nu gaan de redders

420
00:25:02,320 --> 00:25:07,004
proberen je eruit te trekken

421
00:25:07,171 --> 00:25:12,791
met volle kracht en
kan je been breken.

422
00:25:13,920 --> 00:25:21,220
Ik zei hem niet dat ze
zich voorbereidden om te amputeren.

423
00:25:22,261 --> 00:25:26,321
Valdas vroeg net:
word ik dan gehandicapt?

424
00:25:28,665 --> 00:25:29,665
Misschien, Valdas.

425
00:25:31,002 --> 00:25:34,359
Maar zo niet, dan ga je dood.

426
00:25:34,853 --> 00:25:36,293
Hier in dit gat.

427
00:25:37,102 --> 00:25:38,962
En misschien al over een paar uur.

428
00:25:40,866 --> 00:25:45,520
En we schudden elkaar de
hand en Valdas maakte dit gebaar.

429
00:25:47,250 --> 00:25:48,250
Als teken van instemming.

430
00:25:51,930 --> 00:25:54,076
Ik voelde dat Valdas begreep wat er

431
00:25:54,210 --> 00:25:57,344
ging gebeuren, of
wat er moest gebeuren.

432
00:25:57,480 --> 00:26:00,893
En weet je, hij
maakte zijn keuze heel duidelijk.

433
00:26:01,296 --> 00:26:04,453
Voor zover ik me herinner,
zei hij gewoon: ja, oké.

434
00:26:05,570 --> 00:26:06,570
Hij knikte met zijn hoofd.

435
00:26:07,960 --> 00:26:08,960
En dat was het.

436
00:26:09,633 --> 00:26:13,172
(Tedere pianomuziek)

437
00:26:14,370 --> 00:26:16,020
Dus we bespraken de
doseringen van de medicijnen.

438
00:26:16,146 --> 00:26:19,534
We bespraken waar
we ons zouden opstellen.

439
00:26:20,340 --> 00:26:23,093
Daarna bespraken we hoe we

440
00:26:23,206 --> 00:26:26,102
het been zouden verwijderen
en Valdas zouden bevrijden.

441
00:26:27,917 --> 00:26:30,177
Dr. Nick, Mitch en Rowan maakten

442
00:26:30,202 --> 00:26:32,360
hun medicijnen en
al hun spullen klaar,

443
00:26:32,807 --> 00:26:33,807
en bereidden zich voor.

444
00:26:35,396 --> 00:26:38,836
En terwijl dat allemaal
gaande was, hadden we helaas

445
00:26:38,861 --> 00:26:41,540
wat we noemen een
incident binnen een incident.

446
00:26:43,180 --> 00:26:44,738
Toen ik naar de
rand van de rots liep,

447
00:26:44,750 --> 00:26:46,320
verloor ik mijn houvast
en gleed ik uit.

448
00:26:47,880 --> 00:26:50,880
Ik stak mijn hand naar achteren en
mijn hele gewicht kwam erop terecht.

449
00:26:51,439 --> 00:26:54,782
En zodra ik gevallen
was, wist ik meteen

450
00:26:54,880 --> 00:26:56,240
dat ik iets gebroken had.

451
00:26:56,260 --> 00:26:58,680
Ik tilde mijn arm
op om ernaar te kijken.

452
00:26:58,800 --> 00:27:00,421
En ik zag dat er
een grote knik in zat.

453
00:27:00,445 --> 00:27:04,128
En ik dacht: dat is
wel heel slechte timing, Nick.

454
00:27:04,780 --> 00:27:06,408
En een paar scheldwoorden ook.

455
00:27:08,020 --> 00:27:11,340
Een van de ambulanciers
zei: we hebben een probleempje.

456
00:27:12,660 --> 00:27:14,932
Hij zei: dokter Nick is net

457
00:27:14,957 --> 00:27:17,813
gevallen en heeft zijn pols gebroken.

458
00:27:18,630 --> 00:27:20,520
Er was maar één
arts, en dat was Nick.

459
00:27:20,600 --> 00:27:23,631
Dus we hadden hem
in goede conditie nodig.

460
00:27:23,887 --> 00:27:26,413
(Kolkende rivier)

461
00:27:26,979 --> 00:27:28,632
Dus meteen wisten we dat de

462
00:27:28,657 --> 00:27:32,260
amputatie niet zou doorgaan
zoals we gepland hadden.

463
00:27:33,490 --> 00:27:35,869
Ik denk dat dokter Nick
er behoorlijk kapot van was.

464
00:27:36,810 --> 00:27:40,140
In zo'n situatie wil je
het tot het einde toe afmaken.

465
00:27:40,619 --> 00:27:42,474
Maar dat zou helaas

466
00:27:42,507 --> 00:27:44,280
niet het geval zijn voor Nick.

467
00:27:45,416 --> 00:27:46,776
De nacht was
al ingewikkeld genoeg geweest.

468
00:27:47,020 --> 00:27:49,660
We zaten allemaal al zo'n
20 uur in deze missie.

469
00:27:50,220 --> 00:27:51,486
Dus het beste wat we konden doen,

470
00:27:51,498 --> 00:27:53,146
was om nieuw,
uitgerust personeel aanvragen.

471
00:27:54,000 --> 00:27:56,186
(Telefoon gaat)

472
00:27:57,700 --> 00:28:02,221
Het bericht van Ambulance
TAS was dat ze

473
00:28:02,296 --> 00:28:05,375
een andere arts en
ambulancier naar de locatie stuurden.

474
00:28:09,086 --> 00:28:12,446
Er was geen twijfel
dat Valdas' toestand verslechterde.

475
00:28:13,550 --> 00:28:18,222
Dus we vroegen ons af: gaat hij het

476
00:28:18,223 --> 00:28:23,420
lang genoeg volhouden zodat
we de amputatie kunnen uitvoeren?

477
00:28:23,687 --> 00:28:25,613
(Onheilspellende muziek)

478
00:28:25,920 --> 00:28:29,320
Ik wilde... Valdas levend zien.

479
00:28:30,979 --> 00:28:37,728
Maar de tijd drong,
en ook zijn kracht

480
00:28:37,880 --> 00:28:40,959
en energie namen drastisch af.

481
00:28:43,160 --> 00:28:45,510
De groep had echt de tijd tegen.

482
00:28:46,020 --> 00:28:47,180
Dus dat was de grote vraag.

483
00:28:47,805 --> 00:28:50,715
Zou hij het volhouden tot
er een andere dokter arriveerde?

484
00:28:50,811 --> 00:28:52,911
(Verwachtingsvolle muziek)

485
00:28:53,000 --> 00:28:54,500
Ik bad tot God.

486
00:28:55,720 --> 00:28:57,546
Meer kon ik niet doen.

487
00:29:00,653 --> 00:29:03,446
(Intrigerende muziek)

488
00:29:03,750 --> 00:29:07,015
Het was eigenlijk het einde van een
reeks diensten toen ik gebeld werd

489
00:29:07,016 --> 00:29:09,930
door mijn directe baas, rond
kwart over zes 's ochtends.

490
00:29:11,140 --> 00:29:14,730
Hij legde uit dat Valdas inmiddels

491
00:29:14,742 --> 00:29:17,771
zo'n 18 of 19 uur vastzat.

492
00:29:18,290 --> 00:29:20,430
En op dat moment
was de enige haalbare manier

493
00:29:20,431 --> 00:29:24,650
om Valdas eruit
te krijgen een amputatie.

494
00:29:24,651 --> 00:29:26,412
En dat moest waarschijnlijk

495
00:29:26,424 --> 00:29:28,991
snel onder water gebeuren.

496
00:29:30,720 --> 00:29:33,159
Ik moet toegeven dat
ik behoorlijk geschokt was.

497
00:29:33,320 --> 00:29:38,040
(Dramatische muziek)

498
00:29:39,360 --> 00:29:42,240
Alle reddingsmogelijkheden waren
nu uitgeput en

499
00:29:42,261 --> 00:29:45,050
er werd definitief vastgesteld dat
de patiënt geamputeerd moest worden.

500
00:29:46,299 --> 00:29:49,177
Toen we naar beneden werden gewincht,

501
00:29:49,280 --> 00:29:51,786
was het een
bijna overweldigend tafereel.

502
00:29:52,860 --> 00:29:55,595
Er waren zoveel gezichten

503
00:29:55,840 --> 00:29:57,430
van mensen die
echt hard hadden gewerkt.

504
00:29:57,651 --> 00:29:58,651
De hele nacht.

505
00:30:00,800 --> 00:30:02,360
En het tafereel
zelf was ongelofelijk.

506
00:30:02,490 --> 00:30:04,270
De rivier is heel indrukwekkend.

507
00:30:05,065 --> 00:30:07,360
Enorme rotsblokken,
kolkende stroomversnellingen.

508
00:30:07,840 --> 00:30:10,216
Het was echt
een behoorlijk gevaarlijke situatie.

509
00:30:13,080 --> 00:30:16,880
We kregen een overdracht van
tien minuten over de situatie.

510
00:30:17,510 --> 00:30:19,364
Het werd ons
duidelijk ingeprent dat hij

511
00:30:19,365 --> 00:30:22,491
het niet zou overleven als
we ook maar iets uitstelden.

512
00:30:23,265 --> 00:30:26,015
Dus we wisten gewoon dat we hier
waren om het werk te doen dat we

513
00:30:26,040 --> 00:30:29,634
hier waren komen doen,
namelijk Valdas' been amputeren.

514
00:30:29,760 --> 00:30:31,353
(Waterval raast)

515
00:30:31,590 --> 00:30:33,651
Ik voelde zeker
een professionele verplichting om

516
00:30:33,680 --> 00:30:35,578
zeker te weten dat er
echt geen andere optie was.

517
00:30:35,690 --> 00:30:37,338
Dus we bespraken wat er die nacht

518
00:30:37,350 --> 00:30:39,010
gedaan was, wat er geprobeerd was.

519
00:30:40,490 --> 00:30:42,961
En iedereen was het
erover eens dat er niets

520
00:30:42,973 --> 00:30:45,230
anders gedaan kon worden
om hem eruit te krijgen.

521
00:30:45,840 --> 00:30:49,830
En het onvermijdelijke gevolg als
hij daar bleef, was de dood.

522
00:30:50,180 --> 00:30:51,630
En dat zou behoorlijk snel gebeuren.

523
00:30:51,798 --> 00:30:54,517
(Zachte neuriënde muziek)

524
00:30:54,790 --> 00:30:57,568
Ik kan niet zeggen dat ik blij was.

525
00:30:58,869 --> 00:31:03,183
Maar uiteindelijk nam
de stress wat af,

526
00:31:03,269 --> 00:31:06,589
omdat de definitieve
beslissing genomen was.

527
00:31:10,160 --> 00:31:12,480
(Percussieve muziek)

528
00:31:12,613 --> 00:31:16,159
We stuitten op een
behoorlijk kritiek probleem, namelijk

529
00:31:16,290 --> 00:31:21,283
dat onze tourniquets niet
werkten op zijn been.

530
00:31:22,156 --> 00:31:24,923
Het been moest een
stevige tourniquet hebben, zodat

531
00:31:24,948 --> 00:31:28,101
hij niet zou doodbloeden
als het been geamputeerd was.

532
00:31:28,200 --> 00:31:29,868
Maar het was echt
lastig om een tourniquet

533
00:31:29,880 --> 00:31:31,520
aan te brengen zodat hij
niet op zijn been zou wegzakken.

534
00:31:31,730 --> 00:31:32,800
Het is allemaal klittenband.

535
00:31:33,260 --> 00:31:34,924
En door het stromende water

536
00:31:34,936 --> 00:31:36,946
vouwde het klittenband
zich gewoon dubbel.

537
00:31:38,320 --> 00:31:41,243
Joe vroeg om
een paar kleine spanbanden,

538
00:31:41,255 --> 00:31:43,700
gewoon om je uitrusting
mee vast te sjorren.

539
00:31:44,588 --> 00:31:50,248
Zo lukte het hem om twee tourniquets
bij Valdas aan te brengen.

540
00:31:50,383 --> 00:31:52,350
(Percussieve muziek)

541
00:31:52,540 --> 00:31:55,065
We moesten Valdas kunnen verdoven,

542
00:31:55,077 --> 00:31:57,820
wat een stuk uitdagender is

543
00:31:57,821 --> 00:32:01,760
wanneer iemand rechtop
staat, in een rivier.

544
00:32:01,761 --> 00:32:03,669
Ik kon echt niet
gemakkelijk bij Valdas' hoofd komen,

545
00:32:03,670 --> 00:32:06,501
wat cruciaal is om
de luchtweg vrij te houden.

546
00:32:06,727 --> 00:32:08,485
Dus werd al snel duidelijk dat we

547
00:32:08,510 --> 00:32:10,280
geen algehele
narcose konden gebruiken.

548
00:32:12,280 --> 00:32:14,720
We gaven Valdas een
middel dat ketamine heet.

549
00:32:16,227 --> 00:32:17,864
Je bent buiten bewustzijn, maar je

550
00:32:17,889 --> 00:32:20,220
blijft ademen en
je hart blijft kloppen.

551
00:32:21,150 --> 00:32:24,010
De echt belangrijke lichaamsfuncties

552
00:32:24,022 --> 00:32:27,120
die je in
leven houden, blijven werken.

553
00:32:27,473 --> 00:32:30,506
(Percussieve muziek)

554
00:32:30,720 --> 00:32:32,166
We komen dicht bij de plek waar we

555
00:32:32,178 --> 00:32:33,720
de amputatie
daadwerkelijk gaan uitvoeren.

556
00:32:34,600 --> 00:32:37,840
Rowan, de paramedicus, houdt Valdas'

557
00:32:37,845 --> 00:32:40,813
hand vast, en je hebt Joe, de arts,

558
00:32:41,157 --> 00:32:42,928
die achter Valdas zit, en daar

559
00:32:42,953 --> 00:32:45,080
zal hij de amputatie uitvoeren.

560
00:32:47,640 --> 00:32:49,188
De enige houding die
ik kon aannemen, was

561
00:32:49,200 --> 00:32:50,680
een soort wijdbeense,

562
00:32:50,820 --> 00:32:51,820
ongemakkelijke positie.

563
00:32:53,060 --> 00:32:54,892
En ik moest het
geluid van het water echt

564
00:32:54,893 --> 00:32:56,820
buitensluiten, samen met
alles om me heen.

565
00:32:57,880 --> 00:32:59,340
Normaal is het een
ingreep waarbij je kijkt.

566
00:32:59,480 --> 00:33:00,960
Je ziet wat je doet.

567
00:33:01,040 --> 00:33:02,320
In dit geval kon ik het niet zien.

568
00:33:02,505 --> 00:33:05,285
Dus koos ik ervoor
geen handschoenen te dragen,

569
00:33:05,297 --> 00:33:08,020
zodat ik echt kon
voelen wat er gebeurde.

570
00:33:10,070 --> 00:33:12,513
Niemand leert ooit hoe je een

571
00:33:13,274 --> 00:33:17,740
been boven de knie
amputeert, onder water, in de

572
00:33:17,741 --> 00:33:23,906
wildernis, zonder middelen, in
een stroomversnelling, aan een touw.

573
00:33:24,980 --> 00:33:26,480
Het is zo'n uitzonderlijke...

574
00:33:27,440 --> 00:33:28,440
situatie.

575
00:33:28,660 --> 00:33:31,900
(Sombere muziek)

576
00:33:32,120 --> 00:33:37,660
Vlak voordat ik begon,
voelde ik heel sterk:

577
00:33:39,010 --> 00:33:40,010
ik wil dit niet doen.

578
00:33:40,695 --> 00:33:42,906
Ik wil dit echt, echt niet doen.

579
00:33:43,700 --> 00:33:45,420
Niet zozeer dat het niet nodig is.

580
00:33:45,920 --> 00:33:49,000
Het is meer
dat het... verkeerd voelde.

581
00:33:49,453 --> 00:33:52,720
Dus ik moest mezelf echt
overtuigen om in te zien

582
00:33:52,948 --> 00:33:55,940
dat het echt nodig is om
het leven van deze man te redden.

583
00:33:56,221 --> 00:33:59,634
(Sombere muziek)

584
00:33:59,870 --> 00:34:02,370
De amputatie wordt nu in gang gezet.

585
00:34:03,750 --> 00:34:06,864
Eerst sneed ik de spieren van het

586
00:34:06,865 --> 00:34:11,011
bovenbeen weg, waardoor het
enorm sterke dijbeen overbleef.

587
00:34:11,590 --> 00:34:14,419
We trainen om hier
doorheen te zagen met

588
00:34:14,473 --> 00:34:16,040
wat een gigli-zaag
heet, dat is een...

589
00:34:16,111 --> 00:34:20,950
een dunne draad
met scherpe vertandingen erop.

590
00:34:22,571 --> 00:34:24,586
Hij is heel licht, en
daarom hebben we er voorkeur voor.

591
00:34:25,406 --> 00:34:26,606
Maar hij is ook behoorlijk kwetsbaar.

592
00:34:27,920 --> 00:34:31,007
Joe keek op en mijn eerste gedachte

593
00:34:31,040 --> 00:34:32,453
was: o, mooi, hij is erdoorheen.

594
00:34:33,000 --> 00:34:34,120
De patiënt is bevrijd.

595
00:34:34,650 --> 00:34:35,836
Maar toen keek hij, ja, naar

596
00:34:35,920 --> 00:34:39,320
me op en zijn blik zei: o, nee.

597
00:34:40,190 --> 00:34:42,230
En hij hield het ene
uiteinde van de zaag omhoog.

598
00:34:42,800 --> 00:34:44,040
Hij keek me aan.

599
00:34:44,110 --> 00:34:45,110
Ik keek hem aan.

600
00:34:45,486 --> 00:34:47,781
Ik liet hem
de gebroken gigli-zaag zien.

601
00:34:50,920 --> 00:34:52,740
Het was zo'n moment waarop
je hart in je schoenen zakt.

602
00:34:53,880 --> 00:34:56,718
Ik kon niet geloven dat
we zo ver waren gekomen.

603
00:34:57,811 --> 00:34:59,631
Het lukt me misschien niet om
door het been heen te komen.

604
00:34:59,687 --> 00:35:03,086
(Tikkende klokmuziek)

605
00:35:03,490 --> 00:35:04,490
Eh...

606
00:35:05,410 --> 00:35:08,770
Gelukkig konden we
het dijbeen breken.

607
00:35:11,360 --> 00:35:14,120
En toen was Valdas opeens vrij.

608
00:35:14,571 --> 00:35:18,011
Plotseling viel hij als het
ware achterover in mijn armen.

609
00:35:18,515 --> 00:35:21,090
Ik verwachtte een gulp
bloed, maar die kwam niet.

610
00:35:21,180 --> 00:35:23,073
(Hoopvolle muziek)

611
00:35:23,210 --> 00:35:25,013
En de hele ingreep,
hoewel het voor mij

612
00:35:25,080 --> 00:35:28,373
lang aanvoelde, duurde
maar zo'n 2 minuten.

613
00:35:30,501 --> 00:35:33,432
De tourniquet hield perfect stand.

614
00:35:34,600 --> 00:35:37,970
Maar hij verkeerde op dat
moment in vrij slechte toestand.

615
00:35:39,602 --> 00:35:40,962
We hebben het harnas en een

616
00:35:40,997 --> 00:35:43,493
katrolsysteem aan Valdas bevestigd.

617
00:35:44,200 --> 00:35:45,948
We gaan hem ongeveer

618
00:35:45,960 --> 00:35:47,571
twee meter omhoog
langs die rotswand hijsen.

619
00:35:47,760 --> 00:35:52,615
(Spannende muziek)

620
00:35:54,190 --> 00:35:57,060
We mochten niet
naar dit tafereel kijken.

621
00:35:58,370 --> 00:35:59,370
Maar ik zag het...

622
00:36:00,280 --> 00:36:05,435
Toen Valdas met de speciale
apparatuur naar boven werd gehaald,

623
00:36:05,920 --> 00:36:09,944
zag de kleur van zijn
huid en zijn hele lichaam eruit...

624
00:36:10,410 --> 00:36:12,429
Het was... dood.

625
00:36:15,730 --> 00:36:23,230
Toen ik terugkeerde naar het kamp,
vroegen mijn vrienden hoe het ging.

626
00:36:24,400 --> 00:36:25,990
Een paar minuten lang zweeg ik.

627
00:36:29,037 --> 00:36:34,826
Ik zei niets anders

628
00:36:35,060 --> 00:36:37,240
dan: laten we voor Valdas bidden.

629
00:36:42,833 --> 00:36:45,746
(Zacht stromend water)

630
00:36:46,370 --> 00:36:48,644
Bij onderkoeling vertragen alle systemen in je lichaam en vallen ze bijna stil

631
00:36:48,656 --> 00:36:51,310
systemen in je lichaam
en vallen ze bijna stil.

632
00:36:52,661 --> 00:36:54,591
Dus gezien de tijdsduur dat hij

633
00:36:54,640 --> 00:36:57,880
in het water lag,
verwachtten we dat hij

634
00:36:57,905 --> 00:37:01,024
minuten nadat we hem boven
hadden een hartstilstand zou krijgen.

635
00:37:01,280 --> 00:37:04,360
(Zacht stromend water)

636
00:37:04,900 --> 00:37:07,546
In de daaropvolgende 10
tot 15 minuten werd

637
00:37:07,558 --> 00:37:10,413
duidelijk dat Valdas achteruitging.

638
00:37:10,610 --> 00:37:12,060
Zijn hartslag vertraagde.

639
00:37:12,140 --> 00:37:15,784
Zijn ademhaling was niet goed.

640
00:37:17,020 --> 00:37:20,640
Na ongeveer een half
uur stopte hij met ademen.

641
00:37:20,720 --> 00:37:25,040
Dus sloten we hem
aan op een beademingsapparaat.

642
00:37:26,810 --> 00:37:29,315
En net toen de helikopter klaar was

643
00:37:29,327 --> 00:37:32,236
om over de plek te
komen en hem mee te nemen,

644
00:37:32,780 --> 00:37:34,670
stopte zijn hart met kloppen.

645
00:37:36,720 --> 00:37:38,680
Dus startten we reanimatie bij hem.

646
00:37:38,760 --> 00:37:43,277
We plaatsten dit mechanische
reanimatieapparaat, pakten

647
00:37:43,278 --> 00:37:46,621
hem in en maakten hem
klaar om weggevlogen te worden.

648
00:37:46,780 --> 00:37:52,145
(Helikopter hangt boven hen)

649
00:37:53,011 --> 00:37:55,611
Hier worden Valdas en Joe zo meteen

650
00:37:55,640 --> 00:37:57,691
omhoog gelierd naar het toestel.

651
00:37:58,320 --> 00:38:00,138
Iedereen buigt zich over
de uitrusting om te

652
00:38:00,330 --> 00:38:02,160
zorgen dat die niet
het water in waait.

653
00:38:04,460 --> 00:38:07,640
Als je 17 jaar
bij de ambulance werkt, zie

654
00:38:07,641 --> 00:38:09,588
je eigenlijk nooit zo'n patiënt

655
00:38:09,600 --> 00:38:11,660
en denk je: o, die zien we wel terug.

656
00:38:14,160 --> 00:38:15,280
Je denkt...

657
00:38:16,894 --> 00:38:17,894
hij is dood.

658
00:38:18,087 --> 00:38:21,413
(Dramatische muziek)

659
00:38:21,970 --> 00:38:24,146
En een klein deel van je denkt

660
00:38:24,203 --> 00:38:28,190
dat wij hem als
zijn redders hebben gedood.

661
00:38:29,267 --> 00:38:36,037
(Helikopter hijst Valdas omhoog)

662
00:38:37,330 --> 00:38:41,490
Ik had niet veel hoop
dat hij het zou overleven.

663
00:38:42,477 --> 00:38:44,144
Misschien 1 tot 2%.

664
00:38:47,696 --> 00:38:50,656
Niemand keek me in de ogen.

665
00:38:52,960 --> 00:38:59,930
Slechts één redder omhelsde me.

666
00:39:01,110 --> 00:39:06,220
Maar zei geen woord.

667
00:39:07,683 --> 00:39:09,123
Ik ben hem heel dankbaar.

668
00:39:11,050 --> 00:39:13,000
Dat is prachtige steun.

669
00:39:19,040 --> 00:39:24,559
In gedachten had ik hem al begraven.

670
00:39:29,600 --> 00:39:31,919
Ik begon te huilen

671
00:39:34,240 --> 00:39:36,439
en op de een of andere manier

672
00:39:36,560 --> 00:39:41,439
nam ik in gedachten afscheid.

673
00:39:41,840 --> 00:39:46,144
(Intense muziek)

674
00:39:46,422 --> 00:39:48,422
Er is een enorme
opluchting wanneer je hem in

675
00:39:48,473 --> 00:39:50,690
de helikopter krijgt en door
de deur naar binnen zwaait.

676
00:39:51,150 --> 00:39:53,466
Zijn linkerbeen is
ongeveer 30 minuten geleden

677
00:39:53,520 --> 00:39:55,339
operatief geamputeerd.

678
00:39:55,970 --> 00:39:57,703
Hij heeft nu een hartstilstand.

679
00:39:57,920 --> 00:39:59,744
We wisten dat we alleen maar

680
00:39:59,852 --> 00:40:02,850
zijn ademhaling en
circulatie konden onderhouden

681
00:40:02,851 --> 00:40:06,290
met het mechanische reanimatieapparaat en
hem naar 't ziekenhuis brachten.

682
00:40:07,240 --> 00:40:12,270
(Onduidelijke dialoog)

683
00:40:14,200 --> 00:40:15,800
Er was een cruciale radio-oproep die

684
00:40:15,822 --> 00:40:18,610
samenvatte dat hij een hypotherme (onderkoelings-)

685
00:40:18,611 --> 00:40:20,740
hartstilstand had, wat onze
verwachte aankomsttijd bij het

686
00:40:20,752 --> 00:40:23,250
ziekenhuis zou zijn, en
dat we bij aankomst een

687
00:40:23,251 --> 00:40:24,969
hart-longmachine nodig hadden,

688
00:40:24,981 --> 00:40:27,330
wat een hele grote beslissing is.

689
00:40:28,030 --> 00:40:31,310
Er moet een heel team klaarstaan
om de patiënt op te vangen.

690
00:40:37,150 --> 00:40:40,554
Op dat moment is Valdas
weg en kregen we het bericht

691
00:40:40,600 --> 00:40:42,666
dat we ook alle
mensen daar weg moesten halen.

692
00:40:43,840 --> 00:40:46,520
14 mensen, een
halve ton aan uitrusting,

693
00:40:47,208 --> 00:40:49,416
de hele reddingsuitrusting
uit elkaar halen.

694
00:40:51,040 --> 00:40:52,658
Uiteindelijk word ik
omhoog gelierd in de

695
00:40:52,670 --> 00:40:54,160
helikopter en op een stoel geduwd.

696
00:40:55,210 --> 00:40:57,556
En dan opeens zak je gewoon

697
00:40:57,600 --> 00:40:59,392
helemaal weg in je stoel.

698
00:41:01,330 --> 00:41:03,050
Je zit daar maar
en staart uit het raam.

699
00:41:03,455 --> 00:41:05,677
Je denkt eigenlijk dat je terugvliegt

700
00:41:05,689 --> 00:41:07,820
naar Hobart en dan het nieuws hoort

701
00:41:08,560 --> 00:41:09,560
dat Valdas het niet gehaald heeft.

702
00:41:10,140 --> 00:41:15,786
(Intense muziek)

703
00:41:16,800 --> 00:41:19,751
Toen Valdas binnenkwam, had hij al

704
00:41:19,800 --> 00:41:23,104
anderhalf uur een hartstilstand
en werd er gereanimeerd.

705
00:41:24,450 --> 00:41:26,752
In zo'n situatie telt elke minuut

706
00:41:26,764 --> 00:41:28,970
en raken alle organen in het lichaam

707
00:41:28,971 --> 00:41:30,478
voortdurend verder beschadigd,
en het orgaan

708
00:41:30,490 --> 00:41:31,971
waar we ons het meest
zorgen om maken, is de hersenen.

709
00:41:33,275 --> 00:41:36,693
Van het moment dat Valdas
in het ziekenhuis aankwam tot het

710
00:41:36,694 --> 00:41:40,190
moment dat hij aan de
ECMO lag, zat ongeveer een kwartier.

711
00:41:42,160 --> 00:41:44,940
We noemen de
ECMO de hart-longmachine.

712
00:41:45,450 --> 00:41:47,641
Die houdt het hart
en de longen werkend wanneer

713
00:41:47,642 --> 00:41:50,731
het lichaam die functie
zelf niet kan vervullen.

714
00:41:52,205 --> 00:41:53,700
In situaties als deze
weet je het niet.

715
00:41:53,939 --> 00:41:57,170
Je weet niet wat
de uitkomst gaat zijn.

716
00:41:57,250 --> 00:41:58,850
Je kunt alleen maar het beste hopen.

717
00:41:59,280 --> 00:42:02,720
En echt, bij Valdas werd
alles uit de kast gehaald.

718
00:42:03,047 --> 00:42:05,600
(Dramatische muziek)

719
00:42:06,731 --> 00:42:11,571
We vlogen terug naar Hobart
en toen trilde mijn telefoon.

720
00:42:12,124 --> 00:42:15,624
Er stond: Valdas, aan de ECMO.

721
00:42:16,730 --> 00:42:17,790
Hartslag, 90.

722
00:42:19,080 --> 00:42:21,617
Temperatuur, 26,5.

723
00:42:22,400 --> 00:42:24,070
En ik kon het gewoon niet geloven.

724
00:42:24,071 --> 00:42:25,071
Ik dacht...

725
00:42:26,750 --> 00:42:27,750
Hij leeft.

726
00:42:28,840 --> 00:42:31,160
We wisten dat hij
nog niet buiten gevaar was.

727
00:42:31,250 --> 00:42:34,862
Er was nog een lange weg te
gaan en het was zo van: oké, is

728
00:42:34,960 --> 00:42:38,080
dat gewoon het lichaam dat zich
vastklampt aan een sprankje hoop?

729
00:42:42,490 --> 00:42:44,229
Als je hart stopt
met kloppen aan de oever

730
00:42:44,254 --> 00:42:46,382
van de Franklin, ben je er geweest.

731
00:42:47,493 --> 00:42:52,641
Behalve dat Valdas stierf aan
een hartstilstand door onderkoeling.

732
00:42:53,680 --> 00:42:56,688
En dat is een van die echt unieke

733
00:42:57,286 --> 00:43:00,751
situaties waarin je
daadwerkelijk een kans hebt.

734
00:43:02,480 --> 00:43:04,421
Bij onderkoeling vertragen al je

735
00:43:04,433 --> 00:43:06,700
lichaamsfuncties tot
ze bijna stilvallen.

736
00:43:07,760 --> 00:43:09,799
Het is een
unieke situatie waarin mensen

737
00:43:09,840 --> 00:43:12,455
echt vrij lange
periodes kunnen overleven

738
00:43:13,210 --> 00:43:15,900
zonder te ademen of
met heel weinig hartactiviteit.

739
00:43:17,620 --> 00:43:19,732
In die situatie kunnen
we ECMO gebruiken om

740
00:43:19,744 --> 00:43:21,980
de bloedstroom naar het
lichaam te herstellen en vervolgens

741
00:43:21,981 --> 00:43:24,411
het lichaam op een gecontroleerde
en veilige manier op te warmen

742
00:43:24,412 --> 00:43:26,729
tot het punt waarop we
het hart weer kunnen opstarten.

743
00:43:27,131 --> 00:43:29,258
Maar er is nog
steeds veel onzekerheid en we

744
00:43:29,358 --> 00:43:32,041
dachten dat de kans groter was
dat hij het niet zou redden.

745
00:43:35,780 --> 00:43:38,391
Valdas verkeert in
kritieke toestand in het

746
00:43:38,403 --> 00:43:41,380
ziekenhuis en de
Litouwse ambassade belt

747
00:43:41,381 --> 00:43:44,560
zijn naaste familie, zijn zus
Raza, om haar te laten

748
00:43:44,561 --> 00:43:47,240
weten dat er een incident
op de rivier is geweest.

749
00:43:47,667 --> 00:43:51,740
(Onrustige muziek)

750
00:43:52,080 --> 00:43:55,999
Ze hadden niet veel informatie,

751
00:43:56,000 --> 00:44:00,759
maar mijn broer
had een ongeluk gehad.

752
00:44:00,760 --> 00:44:04,239
Zijn toestand was zeer ernstig.

753
00:44:05,766 --> 00:44:09,445
Ik was net een

754
00:44:11,080 --> 00:44:13,180
zombie.

755
00:44:16,730 --> 00:44:19,336
Soms weten we al vroeg of er

756
00:44:19,348 --> 00:44:21,900
hersenschade is, maar
vaak duurt het in

757
00:44:21,901 --> 00:44:24,028
zo'n situatie meerdere
dagen voordat we

758
00:44:24,040 --> 00:44:26,080
daar echt zeker van
zijn, hoe dan ook.

759
00:44:33,120 --> 00:44:35,051
Er was een plan
gemaakt om een scan van

760
00:44:35,096 --> 00:44:38,976
de hersenen te maken, en
het toeval wilde dat op de

761
00:44:39,022 --> 00:44:42,701
dag waarop die scan
zou plaatsvinden, Valdas wakker werd.

762
00:44:43,610 --> 00:44:51,443
(Emotionele muziek)

763
00:44:54,080 --> 00:45:01,880
(Emotionele muziek gaat door)

764
00:45:03,960 --> 00:45:08,159
Ik leg me neer bij
het idee dat ik zal sterven.

765
00:45:09,800 --> 00:45:12,079
Ik hoor die hymne,

766
00:45:12,080 --> 00:45:15,279
de laatste hymne die je hoort

767
00:45:16,080 --> 00:45:20,919
voordat je belandt

768
00:45:20,920 --> 00:45:23,959
in de hemel,

769
00:45:23,960 --> 00:45:26,559
of in de hel.

770
00:45:28,440 --> 00:45:33,959
Na de hymne open ik
mijn ogen en zie ik wit,

771
00:45:34,000 --> 00:45:37,799
een wit plafond boven me.

772
00:45:37,800 --> 00:45:43,319
Ik werd wakker op de intensive care.

773
00:45:46,790 --> 00:45:51,074
Het eerste bericht dat
Valdas zijn ogen had geopend,

774
00:45:51,750 --> 00:45:54,459
kwam na vier dagen.

775
00:45:55,560 --> 00:46:00,131
Ik kan mijn gevoel niet beschrijven,
de gevoelens van mijn vrienden.

776
00:46:01,651 --> 00:46:05,106
Ze schreeuwden luid in het Litouws...

777
00:46:05,480 --> 00:46:08,117
Hoera!

778
00:46:11,163 --> 00:46:13,454
Er waren tekenen
dat hij vooruitging, maar

779
00:46:13,640 --> 00:46:16,971
de zorg was
zijn neurologische toestand.

780
00:46:18,430 --> 00:46:21,226
Hij deed dingen
zoals zijn ogen openen,

781
00:46:21,238 --> 00:46:23,980
maar zijn ogen rolden weg en hij

782
00:46:24,230 --> 00:46:25,946
lag een beetje te woelen in het bed.

783
00:46:26,295 --> 00:46:30,720
Het was een teken dat,
oké, misschien is deze meneer bang.

784
00:46:31,200 --> 00:46:34,855
De hele tijd werd
ik gekweld door een nachtmerrie

785
00:46:35,440 --> 00:46:40,079
dat iemand me
afperste en losgeld eiste.

786
00:46:41,048 --> 00:46:44,466
Hij zei dat als
je het losgeld niet betaalt,

787
00:46:44,840 --> 00:46:48,839
we jou en je
hele groep blijven martelen

788
00:46:49,400 --> 00:46:54,079
en je over die rotsen zullen slepen.

789
00:46:54,560 --> 00:46:58,373
(Auto's rijden voorbij)

790
00:46:59,420 --> 00:47:03,313
De IC-verpleegkundige nam contact
op met de Litouwse gemeenschap

791
00:47:03,314 --> 00:47:07,440
en vroeg: hebben jullie
iemand die Litouws spreekt?

792
00:47:07,460 --> 00:47:10,876
En of zij misschien
naar het ziekenhuis konden komen.

793
00:47:12,120 --> 00:47:14,588
En binnen 20 minuten waren we daar.

794
00:47:16,511 --> 00:47:18,791
Ik wilde gewoon
zeggen: hallo, Valdas.

795
00:47:19,410 --> 00:47:20,813
Ik ben Jurgita.

796
00:47:21,340 --> 00:47:22,540
Ik woon hier in Hobart.

797
00:47:22,596 --> 00:47:24,335
Je bent in goede handen.

798
00:47:24,720 --> 00:47:26,000
Ik ben gewoon gekomen
om je te steunen.

799
00:47:29,078 --> 00:47:32,116
En ik denk dat toen hij iemand

800
00:47:32,163 --> 00:47:38,060
in het Litouws hoorde vragen:
kun je in mijn hand knijpen?

801
00:47:38,533 --> 00:47:39,790
hij begon te reageren.

802
00:47:39,840 --> 00:47:43,550
En ik denk dat dat waarschijnlijk
kwam doordat hij voelde dat iemand

803
00:47:43,650 --> 00:47:47,243
met hem sprak in
de taal die hij verstond.

804
00:47:48,905 --> 00:47:53,540
En de dokter zei: o, hij ziet
er nu zoveel meer ontspannen uit.

805
00:47:56,497 --> 00:47:58,197
De eerste dag kon hij niet praten.

806
00:47:58,465 --> 00:48:00,430
Maar de volgende dag
begon hij te reageren.

807
00:48:00,610 --> 00:48:02,910
En zijn eerste woorden
waren wat hij zei.

808
00:48:03,190 --> 00:48:04,190
Ik ben een overlever.

809
00:48:04,975 --> 00:48:07,095
En dat zei hij in het Engels.

810
00:48:09,720 --> 00:48:14,447
Ik leefde, ik had
het overleefd en ondanks alles

811
00:48:14,880 --> 00:48:17,719
was ik aan die nachtmerrie ontsnapt.

812
00:48:18,040 --> 00:48:19,759
Ik kwam weer tot leven.

813
00:48:20,085 --> 00:48:21,530
Ik stond helemaal in tranen.

814
00:48:21,531 --> 00:48:23,130
De verpleegkundigen huilden.

815
00:48:23,642 --> 00:48:28,370
Het was zo'n prachtig
moment voor ons allemaal.

816
00:48:28,471 --> 00:48:29,506
En dat is hij ook.

817
00:48:29,560 --> 00:48:30,925
Hij is een overlever.

818
00:48:33,213 --> 00:48:38,812
Toen ze hem me voor het
eerst op de telefoon lieten zien,

819
00:48:40,861 --> 00:48:46,820
was dat echt iets bijzonders.

820
00:48:48,111 --> 00:48:52,110
En toen hij me herkende,

821
00:48:52,160 --> 00:48:55,559
was ik dolblij.

822
00:48:58,530 --> 00:49:01,190
Horen dat hij het
overleefd had, en dat

823
00:49:01,202 --> 00:49:03,950
hij het overleefd had
met een werkend brein,

824
00:49:05,850 --> 00:49:09,666
was alsof je hart
bijna uit elkaar barstte.

825
00:49:10,980 --> 00:49:12,949
Er waren heel wat momenten met

826
00:49:12,961 --> 00:49:15,090
heel wat mensen die, zeg maar,

827
00:49:15,960 --> 00:49:18,200
gewoon juichten, weet je?

828
00:49:21,040 --> 00:49:23,920
Ik zat in een wat ongebruikelijke
positie, want mijn andere functie

829
00:49:24,040 --> 00:49:26,964
is binnen het
ziekenhuis als traumaspecialist.

830
00:49:27,730 --> 00:49:30,963
Dus ik kwam in
de positie terecht dat ik

831
00:49:31,306 --> 00:49:34,401
Valdas' behandelend arts
in het ziekenhuis was.

832
00:49:36,950 --> 00:49:40,068
Ik moest al vroeg een gesprek met hem

833
00:49:40,080 --> 00:49:43,210
voeren en uitleggen dat ik

834
00:49:43,211 --> 00:49:45,890
eigenlijk degene was die
zijn been had afgezet.

835
00:49:47,775 --> 00:49:49,306
Ik had het gevoel dat
ik mijn excuses moest aanbieden.

836
00:49:54,800 --> 00:49:57,346
En ook hij
was behoorlijk geëmotioneerd.

837
00:50:00,500 --> 00:50:01,700
Maar het schiep een band, denk ik.

838
00:50:02,420 --> 00:50:03,540
Eigenlijk een heel unieke band.

839
00:50:06,360 --> 00:50:11,420
En ik weet nog dat hij
me aankeek en zei: het spijt me.

840
00:50:14,550 --> 00:50:15,935
Maar ja, ik voelde dat er echt een

841
00:50:15,960 --> 00:50:19,196
moment van verbinding
was, waarin we allebei

842
00:50:19,301 --> 00:50:21,261
naar zijn been keken
en naar elkaar, en...

843
00:50:24,240 --> 00:50:25,300
zei: het spijt me.

844
00:50:25,320 --> 00:50:26,940
Zo is het nu eenmaal.

845
00:50:30,969 --> 00:50:36,488
De enige optie die overbleef, was

846
00:50:36,600 --> 00:50:40,319
amputeren.

847
00:50:42,160 --> 00:50:48,155
En ik begreep dat het
de juiste beslissing was, want

848
00:50:48,386 --> 00:50:55,985
anders had ik tot op de
dag van vandaag nog daar vastgezeten.

849
00:50:57,120 --> 00:51:02,759
Ik zou twee benen hebben, maar
dan zou ik nog steeds daar zijn.

850
00:51:05,680 --> 00:51:11,239
Het belangrijkste voor mij is dat ik
het heb overleefd. Ik heb doorgezet.

851
00:51:11,560 --> 00:51:14,119
Dat is de grootste vreugde.

852
00:51:15,960 --> 00:51:19,344
Na 18 dagen werd hij ontslagen

853
00:51:19,356 --> 00:51:23,020
van de intensive care naar
de traumaafdeling, om hem in de

854
00:51:23,021 --> 00:51:25,500
juiste toestand te brengen om
weer naar huis te kunnen.

855
00:51:27,640 --> 00:51:31,300
Het was januari toen
Valdas het ziekenhuis verliet.

856
00:51:31,840 --> 00:51:34,158
Het was een vreugdevol moment, en

857
00:51:34,170 --> 00:51:36,687
tegelijkertijd een verdrietig moment.

858
00:51:36,840 --> 00:51:40,784
Ik zag tranen in zijn ogen, en zijn

859
00:51:40,840 --> 00:51:45,356
zus zei: nooit, Valdas huilt nooit.

860
00:51:48,320 --> 00:51:56,034
(Rustgevende muziek)

861
00:52:01,440 --> 00:52:06,137
Zodra hij in Litouwen was geland,

862
00:52:06,360 --> 00:52:09,519
brachten we hem
meteen naar het ziekenhuis.

863
00:52:10,480 --> 00:52:12,239
Het was een vreugdevolle gebeurtenis,

864
00:52:12,680 --> 00:52:14,706
maar tegelijkertijd was er de zorg

865
00:52:14,718 --> 00:52:16,519
over hoe het verder zou gaan.

866
00:52:16,520 --> 00:52:20,199
Hij is enorm veranderd
en hij is afgevallen.

867
00:52:27,420 --> 00:52:29,687
In het begin kon Valdas helemaal niet

868
00:52:29,720 --> 00:52:32,906
aan het ongeluk denken.

869
00:52:35,515 --> 00:52:40,289
Maar toen hij sterker werd,
begon hij het zich te herinneren.

870
00:52:40,660 --> 00:52:44,160
En hij begon die vragen
te stellen: wat is er gebeurd?

871
00:52:45,533 --> 00:52:51,532
Ik denk dat het mijn
waterschoen met de harde zool was

872
00:52:52,160 --> 00:52:57,719
die het glad maakte op
de rots, waardoor hij wegglijdt.

873
00:52:58,200 --> 00:53:05,413
Ik denk dat het een
slechte aankoop uit de winkel was.

874
00:53:10,306 --> 00:53:16,745
Opeens raakte mijn been
klem in een smalle spleet

875
00:53:17,880 --> 00:53:25,319
op zo'n manier dat ik
het helemaal niet meer kon bewegen.

876
00:53:27,280 --> 00:53:34,599
Ik begon te denken: misschien is
het mijn lot om hier te blijven,

877
00:53:34,600 --> 00:53:38,319
voor altijd vastgeklemd.

878
00:53:42,400 --> 00:53:50,319
Die laatste momenten voor de
amputatie kan ik me niet herinneren.

879
00:53:51,760 --> 00:53:57,346
Ik herinner me vaag dat
ik knikte, in de zin van:

880
00:53:57,599 --> 00:54:05,279
Oké, doe wat je moet doen.

881
00:54:06,200 --> 00:54:11,479
En daarna herinner ik me niets meer.

882
00:54:15,520 --> 00:54:18,628
Als medekajakker kan ik echt met hem

883
00:54:18,800 --> 00:54:22,160
meevoelen bij zo'n ingrijpend letsel,

884
00:54:24,264 --> 00:54:26,679
vooral omdat ik weet dat zijn passie

885
00:54:26,720 --> 00:54:29,754
draait om dat
soort expedities, het verkennen

886
00:54:29,811 --> 00:54:33,045
van rivieren, en dat
het voor hem ontzettend

887
00:54:33,080 --> 00:54:34,840
moeilijk wordt om dat op hetzelfde

888
00:54:34,841 --> 00:54:37,660
niveau te blijven
doen met een amputatie.

889
00:54:38,640 --> 00:54:40,800
Maar aan de andere kant is Valdas een

890
00:54:40,805 --> 00:54:44,443
ontzettend sterk, zelfstandig

891
00:54:44,910 --> 00:54:45,910
en succesvol persoon.

892
00:54:46,770 --> 00:54:48,746
Ik ben ervan overtuigd
dat hij zich zal aanpassen.

893
00:54:52,345 --> 00:54:55,455
Ik probeer zijn herstel te volgen.

894
00:54:56,320 --> 00:54:59,500
Telkens als ik hem
bel, zie ik zo'n vooruitgang.

895
00:54:59,900 --> 00:55:03,272
Zoals helemaal in het begin,

896
00:55:03,360 --> 00:55:05,840
toen hij nog in
een rolstoel zat, en daarna,

897
00:55:05,940 --> 00:55:07,560
zag ik dat hij op krukken liep.

898
00:55:09,131 --> 00:55:14,971
En nu bel ik hem,
en loopt hij op zijn prothese.

899
00:55:15,760 --> 00:55:18,800
Hij zei: kijk, Jurgita,
ik kan met je praten

900
00:55:18,828 --> 00:55:22,841
en mijn telefoon
vasthouden, en gewoon lopen.

901
00:55:23,160 --> 00:55:25,493
(Valdas loopt op
krukken over het trottoir)

902
00:55:25,920 --> 00:55:30,839
Ik maakte geen groot drama
van het verlies van mijn been.

903
00:55:32,520 --> 00:55:35,319
Wees gewoon dankbaar dat je leeft.

904
00:55:35,920 --> 00:55:43,746
(Zachte muziek)

905
00:55:46,900 --> 00:55:49,342
O, Valdas!

906
00:55:54,520 --> 00:55:58,879
Omdat dat incident

907
00:55:58,880 --> 00:56:03,039
onze expeditie onderbrak,

908
00:56:03,064 --> 00:56:08,944
heb ik nu het idiote
idee dat we in 2026

909
00:56:09,440 --> 00:56:11,948
terug moeten naar Tasmanië

910
00:56:12,152 --> 00:56:17,751
om de Franklin
River-expeditie af te maken.

911
00:56:18,251 --> 00:56:21,250
Het is heerlijk om
je in leven te zien.

912
00:56:22,240 --> 00:56:26,840
Het is het teken
dat Valdas volledig hersteld is.

913
00:56:27,927 --> 00:56:32,033
Hij kreeg zijn kracht terug,

914
00:56:32,771 --> 00:56:38,005
zijn weerstand, geen enkele angst,

915
00:56:39,280 --> 00:56:41,600
en de plannen moeten doorgaan.

916
00:56:42,840 --> 00:56:45,919
Dus dit jaar is helemaal volgepland,

917
00:56:45,920 --> 00:56:48,359
maar volgend jaar,

918
00:56:48,360 --> 00:56:51,159
plan niks zonder mij.

919
00:56:51,700 --> 00:56:55,014
Het idee dat Valdas
misschien terug wil komen

920
00:56:55,015 --> 00:56:58,141
om de Franklin te
doen, verbaast me geen greintje.

921
00:56:58,200 --> 00:57:00,148
Je ogen stralen, je zit vol leven.

922
00:57:00,230 --> 00:57:03,822
Ik heb dit doorstaan, dus
nu kan ik alles aan.

923
00:57:03,960 --> 00:57:07,175
Hij heeft gewoon die vastberadenheid,

924
00:57:07,240 --> 00:57:09,120
dat hij dat naar
mijn idee echt zou kunnen.

925
00:57:09,415 --> 00:57:10,975
Wauw, ik zou die tocht
zo graag met hem maken.

926
00:57:12,880 --> 00:57:14,160
Ja, zou dat niet geweldig zijn?

927
00:57:20,110 --> 00:57:23,460
Deze zaak was gewoon
zo'n ongelooflijk staaltje teamwork.

928
00:57:25,010 --> 00:57:27,891
Vanaf het moment dat
we daar aankwamen, stapten mensen

929
00:57:28,040 --> 00:57:30,240
in en uit hun
rol naargelang het nodig was.

930
00:57:30,570 --> 00:57:33,019
En dat ging gewoon door

931
00:57:33,031 --> 00:57:35,320
tot in het ziekenhuis,
via de spoedeisende hulp,

932
00:57:35,560 --> 00:57:36,609
tot op de intensive care.

933
00:57:36,760 --> 00:57:38,320
En dat is wat
de operatie deed slagen.

934
00:57:40,520 --> 00:57:43,929
Dit verhaal is eigenlijk
een verhaal van toeval,

935
00:57:44,017 --> 00:57:48,687
van honderd dingen die
in zijn voordeel uitpakten.

936
00:57:49,380 --> 00:57:50,440
Maar we hadden zo veel geluk.

937
00:57:51,260 --> 00:57:52,819
Een paar millimeter regen had

938
00:57:52,880 --> 00:57:55,120
het waterpeil in de rivier dertig
centimeter kunnen doen stijgen.

939
00:57:55,866 --> 00:57:57,706
En ik denk dat we allemaal
weten hoe dat afgelopen zou zijn.

940
00:57:57,787 --> 00:57:59,786
(Warme muziek)

941
00:58:00,200 --> 00:58:05,740
Mijn vriend overleefde 23
uur in het koude water.

942
00:58:07,220 --> 00:58:11,180
Hij was al een
legende met twee benen.

943
00:58:12,739 --> 00:58:15,226
Maar ik denk dat hij
met één been, of zonder

944
00:58:15,240 --> 00:58:18,716
één been, een
dubbele legende zal zijn.

945
00:58:21,610 --> 00:58:24,060
Het belangrijkste is dat hij leeft

946
00:58:24,120 --> 00:58:25,483
en het leven is iets moois.

947
00:58:28,120 --> 00:58:31,199
Ik sta bij Australië in het krijt.

948
00:58:31,640 --> 00:58:37,439
Het waren echt de Australiërs
die me hebben helpen overleven.

949
00:58:38,520 --> 00:58:41,959
En ik krijg tranen in mijn ogen

950
00:58:41,960 --> 00:58:45,879
als ik aan
hun zorgzaamheid terugdenk.

951
00:58:48,711 --> 00:58:51,999
Als het ergens anders
dan in Australië was gebeurd,

952
00:58:52,024 --> 00:58:57,183
mag de hemel weten wat
er met me was gebeurd.

953
00:58:59,040 --> 00:59:00,480
Dank je wel, Australië.

954
00:59:00,960 --> 00:59:08,746
(Rustige aftitelingsmuziek)