1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:02,160 --> 00:00:05,240
Cape Cod, New England'ın
popüler yazlık mekânı.
3
00:00:05,240 --> 00:00:09,520
Ama sahilin yakınlarına gelen
büyük beyaz köpek balıklarının
4
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
5
00:00:09,520 --> 00:00:13,400
sayısı giderek artıyor ve daha önce
görmediğimiz şekilde avlanıyorlar.
6
00:00:14,000 --> 00:00:16,920
Cape Cod açıklarında
köpekbalığı saldırısı şüphesi.
7
00:00:16,920 --> 00:00:19,680
Bacağından ısırılan yüzücü
hastaneye kaldırıldı.
8
00:00:20,320 --> 00:00:24,520
Bilim insanları yeni bilimsel bulgular
ve şaşırtıcı keşiflerden faydalanarak...
9
00:00:24,520 --> 00:00:27,520
Bu hayvanların hızı inanılmaz.
10
00:00:27,520 --> 00:00:30,240
...köpek balığı davranışlarını
tahmin edebilmeyi umuyorlar.
11
00:00:30,240 --> 00:00:33,960
Kıyıdan resmen altı metre uzaklıkta
yüzen köpek balıklarını etiketledim.
12
00:00:33,960 --> 00:00:35,960
İnsanlar ancak bu şekilde
güvende olabilecek.
13
00:00:39,480 --> 00:00:43,320
BEYAZ KÖPEKBALIĞININ DÖNÜŞÜ
14
00:00:44,920 --> 00:00:48,000
ABD'nin kuzeybatı köşesinde
yer alan Cape Cod, Massachusetts
15
00:00:48,000 --> 00:00:53,400
açıklarında yer alır ve birçok
sahil kasabasına ev sahipliği yapar.
16
00:00:55,280 --> 00:00:57,960
Yaz ise sadece turistler için değil,
köpek balıkları için de
17
00:00:59,840 --> 00:01:01,080
en çekici dönemdir.
18
00:01:03,440 --> 00:01:09,200
Çünkü sayıları artan fokları
avlamak için buraya yazın gelirler.
19
00:01:11,320 --> 00:01:14,120
Ama bu bölgeler sahillere
ve kasabalara çok yakın.
20
00:01:15,400 --> 00:01:20,360
On yılda, biri ölümcül olmak üzere
beş köpek balığı saldırısı yaşandı,
21
00:01:20,360 --> 00:01:23,080
o yüzden suya ne zaman
girilebileceğini bilmek önemli.
22
00:01:24,000 --> 00:01:26,720
Büyük beyazların yoğun bir şekilde
geri geldiğini görüyoruz.
23
00:01:27,160 --> 00:01:32,080
Foklar da burada, onların da sayısı arttı.
Ama tabii bu bir problem yaratıyor.
24
00:01:32,800 --> 00:01:35,760
Bu döngünün içine
insan aktivitesi de karışıyor.
25
00:01:37,440 --> 00:01:39,080
Bir baba olarak kızımın beline kadar
26
00:01:39,200 --> 00:01:41,200
suya girdiğini görmek benim için çok zor
27
00:01:42,160 --> 00:01:44,760
çünkü yüzdüğü yerlerde beyaz köpek balığı
28
00:01:44,760 --> 00:01:46,520
olma ihtimali var.
29
00:01:47,920 --> 00:01:53,920
Saldırıları azaltmak isteyen bilim
insanları Greg Skomal ve Megan Winton
30
00:01:54,480 --> 00:01:57,240
Atlantik Beyaz Köpek Balığı
Koruma Derneği ile iş birliği yapıyor.
31
00:01:57,240 --> 00:02:00,880
Amaçları köpek balığı faaliyetini
daha iyi tahmin edebilmek.
32
00:02:06,800 --> 00:02:08,680
Hem yetkililere hem sahile gidenlere
33
00:02:08,680 --> 00:02:10,720
bu hayvanların ne zaman,
nerede olabileceklerini...
34
00:02:10,720 --> 00:02:11,840
{\an8}DR. GREG SKOMAL
DENİZ YAŞAMI BİYOLOĞU
35
00:02:11,840 --> 00:02:16,560
{\an8}...ve nerelerde fok avlamaya çalışacaklarını
36
00:02:16,560 --> 00:02:18,920
daha net bir şekilde
söyleyebilmeyi amaçlıyoruz.
37
00:02:21,720 --> 00:02:26,520
Bir köpek balığının ne zaman, nerede
olabileceği ihtimalini anlamak için
38
00:02:26,520 --> 00:02:30,680
tüm burun boyunca köpek balıklarını
etiketliyor, izliyor ve filme alıyorlar.
39
00:02:32,080 --> 00:02:33,760
2014 yılından beri
cevaplamaya çalıştığımız
40
00:02:33,880 --> 00:02:35,400
en önemli sorulardan birisi...
41
00:02:35,400 --> 00:02:36,560
{\an8}MEGAN WINTON
ARAŞTIRMACI BİLİM İNSANI
42
00:02:36,560 --> 00:02:39,120
{\an8}...her sene buraya
kaç büyük beyazın geldiği.
43
00:02:39,520 --> 00:02:44,360
Eğer Cape Cod'daki toplam büyük beyaz
sayısını tahminen belirleyebilirlerse
44
00:02:44,680 --> 00:02:47,040
bu bilim adına bir ilk olacak.
45
00:02:47,760 --> 00:02:51,320
Ne zaman suya açılsak
yeni köpek balıkları görüyoruz.
46
00:02:52,600 --> 00:02:57,800
Greg ve Megan köpek balıklarının
bu özel bölgeyi fok avlamak için
47
00:02:57,800 --> 00:03:03,880
nasıl kullandığını da anlamak istiyorlar.
Buna saldırının hemen öncesi de dâhil.
48
00:03:06,360 --> 00:03:08,440
Ama önce bir köpek balığı bulmalılar.
49
00:03:10,600 --> 00:03:13,480
- Saat iki yönünde, John.
- Anladım, bunu gördük Wayne.
50
00:03:13,720 --> 00:03:16,480
Gözcü pilotlar köpek balıklarını
daha kolay bulabiliyor.
51
00:03:16,480 --> 00:03:18,400
Tamam, şimdi bir yönünde.
52
00:03:18,880 --> 00:03:23,240
Altta çok güzel beyaz kum var o yüzden
hayvanların koyu gri üst kısımları
53
00:03:23,240 --> 00:03:25,760
çok rahat seçilebiliyor.
54
00:03:25,760 --> 00:03:26,880
Şu an tam altımda.
55
00:03:27,480 --> 00:03:30,640
Wayne araştırma gemisini
köpek balığına yönlendiriyor.
56
00:03:31,520 --> 00:03:32,760
Birkaç yüz metre.
57
00:03:33,080 --> 00:03:35,840
- Bizi fark etmedi.
-İşte orada!
58
00:03:36,320 --> 00:03:40,000
Sonra da GoPro ile
su altı video görüntülerini alıyoruz.
59
00:03:40,000 --> 00:03:43,680
Şu balığa bakın, baksana
niyetimizi anlamaya çalışıyor!
60
00:03:44,680 --> 00:03:48,320
Eğer doğru derinlikteyse
hayvanı etiketliyor.
61
00:03:48,320 --> 00:03:49,280
Hadi tatlım!
62
00:03:52,760 --> 00:03:55,800
Bu çok iyi. Bu harika oldu işte.
63
00:03:56,400 --> 00:03:59,640
Bunu her yaptığımızda
çeşitli bilgiler topluyoruz.
64
00:04:00,400 --> 00:04:02,840
Nerede gördük, suyun ısısı neydi,
65
00:04:02,840 --> 00:04:06,960
suyun derinliği, hayvanın büyüklüğü neydi.
66
00:04:07,360 --> 00:04:10,320
Ve bunu tüm gün sürekli yapıyoruz.
67
00:04:11,880 --> 00:04:17,480
Her tipteki, her boyuttaki ve her
mizaçtaki köpekbalığını filme alıyorlar.
68
00:04:18,120 --> 00:04:20,160
Direkt kameraya geldi!
69
00:04:23,280 --> 00:04:27,480
Kesinlikle sinirli. Bu küçük olanlar
gergin oluyor genelde.
70
00:04:28,520 --> 00:04:30,280
Tekneye doğru geri geliyor.
Bakalım ne yapacak!
71
00:04:32,800 --> 00:04:35,960
Üstünde bir sürü fok tırmığı var.
Bayağı uğraşmış!
72
00:04:36,240 --> 00:04:41,360
Bunun gibi genç ve küçük köpek balıkları
avlanmada deneyimsiz oluyor.
73
00:04:42,440 --> 00:04:45,560
Çok iyi olmadıkları için yeteneklerini
geliştirmeye çalışıyorlar.
74
00:04:47,680 --> 00:04:49,080
Sonuçta foklar büyük hayvanlar.
75
00:04:49,560 --> 00:04:53,080
Onlar da kendi sınıflarında
yetenekli avcılar.
76
00:04:53,080 --> 00:04:57,840
Büyük pençeleri ve büyük dişleri var.
Yani köpek balıkları tek bir vuruşla
77
00:04:57,840 --> 00:05:01,000
onları öldürmeyi başaramazsa
foklar da kurtulmak için savaşıyor.
78
00:05:01,680 --> 00:05:05,040
Buna fok tırmığı diyoruz. Tüm yüzleri
bu fok tırmıklarıyla dolu oluyor.
79
00:05:05,840 --> 00:05:07,720
O yüzden bu hayvanların bazılarında
80
00:05:07,720 --> 00:05:09,920
özellikle de daha küçük olanlarda
81
00:05:09,920 --> 00:05:14,240
fokları nasıl avlayacaklarını muhtemelen
henüz çözemememiş olduklarından
82
00:05:14,400 --> 00:05:18,040
birçok fok tırmığı göreceğiz.
83
00:05:19,360 --> 00:05:22,960
Her bir etiket bu balıkları kataloglama
ve izleme imkânı sağlayacak.
84
00:05:25,880 --> 00:05:26,720
Yakaladım!
85
00:05:27,520 --> 00:05:31,120
Bu etiket fena olmadı! Baksana!
86
00:05:33,840 --> 00:05:34,840
Arkada!
87
00:05:35,520 --> 00:05:39,920
İnanamıyorum gelip
direkt bize çarptı!
88
00:05:41,040 --> 00:05:42,040
Bizi sevmiyor.
89
00:05:43,280 --> 00:05:46,400
Biliyor musun, onun
bize çarpacağını hissetmiştim.
90
00:05:48,080 --> 00:05:49,720
Ben sahilden uzaklaşacağını sanmıştım
91
00:05:49,720 --> 00:05:51,880
çünkü hızlanmaya başladı ama sonra
92
00:05:51,880 --> 00:05:56,160
döndü ve tekneye bodoslama daldı!
93
00:05:57,160 --> 00:05:59,440
Onu gördüğümüzde
heyecanlı olduğunu anlamıştık.
94
00:05:59,440 --> 00:06:01,400
Tam beslenme modunda bence.
95
00:06:01,400 --> 00:06:07,200
Buralarda takılan sörfçüler,
dalgıçlar ya da yüzücüler açısından
96
00:06:07,200 --> 00:06:09,040
beni endişelendirenler de bunlar.
97
00:06:10,720 --> 00:06:11,720
İnanılmaz.
98
00:06:14,640 --> 00:06:18,640
Araştırmaları köpek balığı
popülasyonunun arttığını gösteriyor.
99
00:06:20,320 --> 00:06:22,840
Peki burada toplamda kaç köpek balığı var?
100
00:06:22,840 --> 00:06:28,280
2014'den beri çok yoğun bir
popülasyon araştırması yapıyoruz
101
00:06:28,280 --> 00:06:31,560
ve haftada iki kez su altı
görüntüleri alıyoruz.
102
00:06:31,560 --> 00:06:34,880
Yani Cape Cod'un büyük beyazlarının
bir kataloğunu yapıyoruz.
103
00:06:35,520 --> 00:06:37,760
Sonra da bu veriyi kullanarak
104
00:06:37,760 --> 00:06:40,960
sayılarını anlamaya çalışıyoruz.
105
00:06:43,160 --> 00:06:45,080
Yüzlerce balığı kataloğa eklediler
106
00:06:45,480 --> 00:06:49,280
ama hâlâ tespit edilemeyen yüzlercesinin
daha olduğunu düşünüyorlar.
107
00:06:51,440 --> 00:06:53,520
25 sene önce bana etrafta fokları yiyen
108
00:06:54,240 --> 00:06:57,560
bir sürü büyük beyaz
köpek balığı olacak desen
109
00:06:57,560 --> 00:07:01,000
ve bunları etiketleyeceğini söylesen,
sana delisin derdim.
110
00:07:01,920 --> 00:07:08,160
Ama son on yılda 250'den fazla
büyük beyazı etiketledik
111
00:07:08,920 --> 00:07:10,080
ve bu hiç aklıma gelmezdi.
112
00:07:10,880 --> 00:07:14,520
Ama aslında bu
doğal ekosistemin geri gelmesi.
113
00:07:16,160 --> 00:07:18,840
Sebep? Foklar.
114
00:07:19,360 --> 00:07:25,640
1970'lerden önce balıkçılar fokları
gördükleri yerde öldürüyorlardı.
115
00:07:27,200 --> 00:07:29,200
Soyları tükenmek üzereydi.
116
00:07:29,880 --> 00:07:34,200
Foklar azalınca köpek balıkları da
bölgeden ayrılmıştı.
117
00:07:34,960 --> 00:07:40,160
Birkaç nesil boyunca foklar çok azdı
ve büyük beyazlar da çok nadirdi.
118
00:07:41,080 --> 00:07:45,400
Ama 1972'de foklar, Deniz Memelileri
Koruma Yasası kapsamında
119
00:07:45,400 --> 00:07:47,840
korunan tür olarak ilan edildiler.
120
00:07:48,960 --> 00:07:54,120
Şu anda Cape Cod bölgesinde 50 bin kadar
fok olduğu tahmin ediliyor.
121
00:07:55,520 --> 00:07:57,240
Sayıları tekrar arttı.
122
00:07:58,640 --> 00:08:00,600
Dolayısıyla köpek balıklarının da.
123
00:08:02,400 --> 00:08:05,560
Muhteşem bir doğal ekosistem var,
124
00:08:05,560 --> 00:08:09,360
içinde avcılar yani büyük beyazlar
ve avlar yani foklar var.
125
00:08:10,440 --> 00:08:12,520
Ama burada insanlar da var
126
00:08:12,520 --> 00:08:14,920
ve onlar da bu avcı-av
ilişkisiyle çakışıyorlar.
127
00:08:15,760 --> 00:08:21,000
O yüzden halkın güvenliğini düşünmemiz
gerektiğini anladık.
128
00:08:22,480 --> 00:08:26,840
O yüzden son birkaç yıldır ciddi bir
şekilde büyük beyazların
129
00:08:26,840 --> 00:08:30,480
avcı davranışını incelemeye başladık.
130
00:08:33,760 --> 00:08:37,080
Büyük beyazlar dünyanın her yerinde
tuzak kurarak avlanan avcılardır.
131
00:08:38,400 --> 00:08:42,520
Derin sudan dışarı öyle bir hızla
fırlarlar ki bir an havada kalırlar.
132
00:08:45,680 --> 00:08:47,880
Ama Cape Cod'da böyle yapmazlar.
133
00:08:49,440 --> 00:08:53,200
Burada sahiller oldukça sığ ve kumlu.
134
00:08:54,600 --> 00:09:00,280
Derinlik avantajı olmayan
köpek balığının saklanması daha zor.
135
00:09:00,800 --> 00:09:02,440
Daha akıllı davranmak zorundalar.
136
00:09:04,560 --> 00:09:08,560
Greg ve Megan bunu
nasıl yaptıklarını anlamaya çalışıyor.
137
00:09:09,360 --> 00:09:12,480
Büyük beyazın tüm avlanma stratejisi
gizlenmek üzerine kuruludur.
138
00:09:17,560 --> 00:09:19,720
Foklar kıyıdan ayrılmaz.
139
00:09:21,200 --> 00:09:24,280
Sığ sularda kalırlarsa köpek balıklarının
gelemeyeceğini bilirler.
140
00:09:25,560 --> 00:09:27,240
O yüzden köpek balıklarının
141
00:09:27,240 --> 00:09:29,640
sığ sulara girerek
risk aldığını görüyoruz.
142
00:09:30,920 --> 00:09:32,840
Kıyıdan onları izlerseniz
143
00:09:32,840 --> 00:09:35,440
kıyı boyunca gezindiklerini
ve foklardan birinin
144
00:09:35,440 --> 00:09:38,120
hata yapmasını
beklediklerini görüyorsunuz.
145
00:09:41,120 --> 00:09:46,120
Sahilde güvendeler.
Ama foklar da balık yemek zorunda.
146
00:09:46,280 --> 00:09:49,000
O yüzden zaman zaman
kıyıdan ayrılmaları gerekiyor.
147
00:09:53,720 --> 00:09:59,480
Köpek balıkları için suya giren her fok,
yüksek kalorili bir yemek fırsatı demek.
148
00:10:01,000 --> 00:10:06,640
Büyük beyazların hayatta kalmak için her
hafta 18 kg balık yağı yemesi gerekir.
149
00:10:07,320 --> 00:10:09,680
Bunun için de her şeyi göze alırlar.
150
00:10:14,200 --> 00:10:18,600
Bir dişi köpek balığı
bu sığ sularda bir fok öldürdü
151
00:10:19,880 --> 00:10:21,960
ama bu savaşın sadece yarısı.
152
00:10:23,520 --> 00:10:28,640
Dalgalar ölü foku sığ alana, yani
köpek balığının erişemeyeceği yere atıyor.
153
00:10:30,040 --> 00:10:32,640
Ama dişi köpek balığı yakınlarda kalıyor.
154
00:10:35,320 --> 00:10:40,760
Sadece birkaç santimlik suyun içinde foka
ulaşabilmek için tüm sınırlarını zorluyor.
155
00:10:41,800 --> 00:10:45,520
Eğer ulaşamazsa çok değerli
enerjisini boşa harcamış olacak.
156
00:10:46,720 --> 00:10:48,160
Sığ sularda yüzüyor.
157
00:10:49,080 --> 00:10:53,400
Kıyıya yaklaştıkça yüzgecinin
suyun dışına çıktığını görebilirsiniz.
158
00:10:54,080 --> 00:10:55,600
Ama yine de ulaşamıyor.
159
00:10:59,040 --> 00:11:03,280
Bu arada fokun kanı bölgeye
diğer köpek balıklarını da çekiyor.
160
00:11:04,960 --> 00:11:08,360
Bu dişi köpek balığı için
ya şimdi ya asla.
161
00:11:09,120 --> 00:11:15,640
Bu fok hem yağ hem protein açısından
o kadar zengin ki tüm risklere değer.
162
00:11:20,760 --> 00:11:23,440
Bir fok büyük beyaz için
muhteşem bir öğündür.
163
00:11:26,520 --> 00:11:28,240
Tek yedikleri o değildir.
164
00:11:28,720 --> 00:11:31,040
Ama bir fok yediklerinde enerji olarak
165
00:11:31,040 --> 00:11:33,800
yüzlerce hatta binlerce
balık yemiş gibi oluyorlar.
166
00:11:35,400 --> 00:11:42,120
Ama bir fok yakalamak kolay değil.
On seferden sekizinde başarısız oluyorlar.
167
00:11:53,480 --> 00:11:57,120
Başarılı ya da başarısız olsunlar
turistik bir bölgeye avcı
168
00:11:57,120 --> 00:12:01,120
köpek balıklarının gelmesi
son derece tehlikeli olabilir.
169
00:12:04,400 --> 00:12:08,640
Greg ve Megan köpek balıklarının
ne yapacağını daha iyi anlamak istiyor.
170
00:12:09,560 --> 00:12:11,160
Davranışlarını anlamak ve bir foka
171
00:12:11,160 --> 00:12:13,680
ne zaman ve nerede
saldıracaklarına dair kararı
172
00:12:13,680 --> 00:12:16,360
nasıl verdiklerini bilmek istiyoruz.
173
00:12:16,680 --> 00:12:19,040
Ama saldırı anını görmek son derece zor.
174
00:12:19,040 --> 00:12:24,040
Filme almak ise ondan bile zor.
175
00:12:25,080 --> 00:12:26,800
O yüzden daha önce Cape Cod'da
176
00:12:26,800 --> 00:12:30,800
hiç kullanılmayan yeni bir kamera
teknolojisi geliştirdiler.
177
00:12:32,080 --> 00:12:35,440
Bu etiketler sayesinde ilk defa
bu çok özel, büyük beyaz
178
00:12:35,440 --> 00:12:40,360
davranışını yakından görebileceğiz.
179
00:12:42,400 --> 00:12:44,280
İçinde bir kamera sistemi var.
180
00:12:44,800 --> 00:12:48,640
Böylece köpek balığının yaptığı
her şeyi kaydedebiliyor.
181
00:12:48,640 --> 00:12:53,720
Birkaç gün köpek balığının sırtında gezip
182
00:12:53,720 --> 00:12:55,560
hayvanın davranışını görebileceğiz.
183
00:12:56,240 --> 00:12:58,160
Farklı davranışları
gösterecek ve bu sayede
184
00:12:58,160 --> 00:13:03,040
bu davranışları her saat değil,
her dakika değil her saniye kaydedeceğiz.
185
00:13:06,440 --> 00:13:09,360
Burada, saat iki yönünde John.
Oldukça derinde.
186
00:13:09,960 --> 00:13:14,000
CAT etiketinde akıllı telefonlarda da
olan bir cihaz var.
187
00:13:14,000 --> 00:13:18,000
Aktivitenizi izliyor.
İçinde üç boyutlu bir ivmeölçer var.
188
00:13:18,000 --> 00:13:21,920
Saniyede 20 kere hayvanın hareketlerini
189
00:13:22,560 --> 00:13:25,640
ve davranışını arşivliyor.
190
00:13:26,640 --> 00:13:28,720
- Güzel bir balık.
- Boyutuna bak. Çok güzel.
191
00:13:29,440 --> 00:13:30,840
Etiket görmüyorum.
192
00:13:32,480 --> 00:13:33,880
Bu Kıvrımlı Tembel!
193
00:13:34,320 --> 00:13:37,400
3,5 metre uzunluğunda bir büyük beyaz.
194
00:13:38,800 --> 00:13:43,360
İnsanlar köpek balıklarına takma ismi
takmanın bilimsel olmadığını düşünebilir
195
00:13:43,840 --> 00:13:47,280
ama bu sayede kim olduklarını
daha rahat hatırlıyoruz.
196
00:13:47,840 --> 00:13:49,600
Bu Kıvrımlı Tembel diyebiliyoruz.
197
00:13:50,400 --> 00:13:52,840
Çoğu insan tüm köpek balıkları
köpek balığına benzer sanır.
198
00:13:52,840 --> 00:13:56,200
Ama bu balıkların hepsinin kendine göre
özellikleri ve nitelikleri,
199
00:13:56,200 --> 00:13:59,440
renkleri ve desenleri var.
200
00:13:59,440 --> 00:14:02,120
Bu sayede onları yüzeyden
baktığımızda tanıyabiliyoruz.
201
00:14:03,720 --> 00:14:07,080
- Bu kısmı biraz zor. Mıknatıslar çıktı mı?
- Evet!
202
00:14:07,800 --> 00:14:09,240
Hadi başlayalım.
203
00:14:10,080 --> 00:14:12,000
John, biraz sola gidiyor.
204
00:14:12,000 --> 00:14:15,280
Cat etiketinin en doğru şekilde
takılması gerekiyor
205
00:14:15,280 --> 00:14:17,960
çünkü kıvrımlı tembelin hareketleri
ancak bu şekilde gözlenebilir.
206
00:14:17,960 --> 00:14:18,960
Yavaşla.
207
00:14:22,360 --> 00:14:24,720
Yüzeye çıkmayı seviyor.
Bir sonraki seferde tuttururuz.
208
00:14:26,040 --> 00:14:29,680
Bunu bazen yapıyorlar.
Bu etiketlerden öğrendik.
209
00:14:29,680 --> 00:14:33,920
Böyle aşağı yukarı bir hareketle
dalıp çıkıyorlar.
210
00:14:36,080 --> 00:14:39,680
Ama bunun artık gelip
etiketini alması gerekiyor!
211
00:14:39,920 --> 00:14:42,240
Hadi, çık yukarı. Hadi.
212
00:14:49,800 --> 00:14:53,120
Güzel. Bu harikaydı!
213
00:14:53,120 --> 00:14:55,280
Evet!
214
00:14:56,160 --> 00:15:01,240
Şimdi Kıvrımlı Tembel'in ne yapacağını
görmek için beklemeliler.
215
00:15:01,240 --> 00:15:02,160
İşte burada!
216
00:15:03,480 --> 00:15:04,520
Tam orada!
217
00:15:05,920 --> 00:15:07,680
Bu çocuk çok yakınlarda avlanıyor.
218
00:15:08,280 --> 00:15:11,880
Bu etiketlerden birini şimdi
taktığımız köpek balığı
219
00:15:11,880 --> 00:15:17,160
yani Kıvrımlı Tembel, kıyıya çok
yakında ve fokların peşinde dolanıyor.
220
00:15:17,160 --> 00:15:20,120
- Tam istediğimiz şeyi yapıyor.
- Kesinlikle.
221
00:15:20,120 --> 00:15:21,960
Bu araştırmanın amacı da bu;
222
00:15:21,960 --> 00:15:26,240
bu davranışın özelliklerini tespit etmek,
sahillerimizde fokları
223
00:15:26,240 --> 00:15:28,520
nasıl avlandıklarını anlamak.
224
00:15:31,240 --> 00:15:35,840
Büyük beyazların foklara
ne zaman, nerede ve nasıl saldırıp
225
00:15:35,840 --> 00:15:37,200
öldürdüklerini anlamak istiyoruz.
226
00:15:37,920 --> 00:15:40,840
Eğer davranışlarında
düzenli bir yapı bulursak
227
00:15:40,960 --> 00:15:43,920
o zaman bu hayvanların
beslenme davranışları
228
00:15:43,920 --> 00:15:48,600
açısından insan faaliyetinin neresinde
olabileceklerini tahmin edebiliriz.
229
00:15:49,280 --> 00:15:51,320
Bunu da bu araç sayesinde yapacağız.
230
00:15:55,320 --> 00:15:59,760
Bu etiketin köpek balığının üstünden
düşmesi birkaç gün sürecek.
231
00:16:01,640 --> 00:16:05,440
Greg ve Megan etiketin
telsiz sinyalini yakalayabilirlerse
232
00:16:05,840 --> 00:16:08,080
içindeki değerli verileri alabilecekler.
233
00:16:09,080 --> 00:16:12,760
Ve belki de bir saldırı anının detaylı
görüntüsüne de ulaşmış olacaklar.
234
00:16:15,960 --> 00:16:20,040
- Evet bunu aldık Wayne.
- Evet, şu anda saat bir yönünde.
235
00:16:20,560 --> 00:16:25,520
Sular yükseldiğinde mi, çekildiğinde mi,
gündüz mü, gece mi oluyor?
236
00:16:26,040 --> 00:16:28,720
Hangi çevresel koşulların
bu doğal olaya yol açtığını
237
00:16:28,720 --> 00:16:32,760
anlamak için her türlü aracı kullanıyoruz.
238
00:16:36,800 --> 00:16:38,920
Ben sancak tarafına geri gidiyorum.
239
00:16:39,240 --> 00:16:42,680
Bir köpek balığını en iyi
havadan görürsünüz.
240
00:16:43,200 --> 00:16:45,240
Bence köpek balığı sayısı...
241
00:16:45,600 --> 00:16:46,600
{\an8}WAYNE DAVIS PİLOT
242
00:16:46,600 --> 00:16:49,960
{\an8}...insan ortalamasından epey fazla.
Çok çok daha fazla.
243
00:16:49,960 --> 00:16:53,320
{\an8}Çünkü yüzgeci suyun dışına çıkmış olarak
244
00:16:53,320 --> 00:16:55,520
giden bir köpek balığını
245
00:16:55,520 --> 00:16:58,760
yani Jaws filmindeki gibi,
neredeyse hiç göremezsiniz.
246
00:16:59,160 --> 00:17:01,520
Hep su altındadırlar.
O yüzden bu işi yapıyorum.
247
00:17:01,520 --> 00:17:05,120
Bir köpek balığını bulmanın
tek yolu uçaktan bakmaktır.
248
00:17:06,280 --> 00:17:10,600
Bir foku yemeye çalışıp da
kaçıran çok köpek balığı gördüm.
249
00:17:11,200 --> 00:17:15,960
Ama çoğunlukla foklar
çok çok dikkatli ve atikler.
250
00:17:18,360 --> 00:17:24,680
Burada fok hızla yana sıçrıyor,
180 ya da 270 derece dönüyor.
251
00:17:25,160 --> 00:17:30,120
Köpek balığının arkasına kuyruğunun
yakınına gidiyor, çünkü orası güvenli.
252
00:17:32,640 --> 00:17:36,600
Havadan bakmasına rağmen
Wayne'in gördüğü avlanma teşebbüsleri
253
00:17:36,600 --> 00:17:38,240
senede birkaç kere ile sınırlı.
254
00:17:42,320 --> 00:17:44,800
Ama gördüğü tek şey bu değil.
255
00:17:46,640 --> 00:17:48,480
Sahildeki insanlar onların
orada olduğunu bilmiyor.
256
00:17:51,440 --> 00:17:55,040
Direkt insanların yanından,
yüzenlerin yanından geçiyorlar.
257
00:17:57,120 --> 00:17:59,760
İnsanlarla tehlikeli etkileşimler
aslında çok nadir.
258
00:18:00,400 --> 00:18:03,240
Ama çok dikkatli olmanız gerekiyor.
259
00:18:05,960 --> 00:18:09,000
Turizm bu bölgede ekonominin temeli.
260
00:18:10,080 --> 00:18:13,040
Yaz aylarında nüfus iki katına çıkıyor
261
00:18:14,200 --> 00:18:16,680
dolayısıyla denize giden
insan sayısı da artıyor.
262
00:18:19,160 --> 00:18:23,160
Yaz, köpek balıklarının da
en sevdiği zaman.
263
00:18:28,160 --> 00:18:32,880
Son on yılda Cape Cod'da
beş köpek balığı saldırısı yaşandı.
264
00:18:33,440 --> 00:18:36,160
En son olay 2018'de gerçekleşti
ve saldırıya uğrayan kişi öldü.
265
00:18:36,160 --> 00:18:39,200
{\an8}Hastaneye kaldırıldığında
hayatını kaybetmişti.
266
00:18:40,520 --> 00:18:42,640
Ama sahile gidenlerin büyük çoğunluğu
267
00:18:42,640 --> 00:18:46,960
ister turist ister yerli olsun, yüzme
alışkanlıklarını değiştirmediler.
268
00:18:49,200 --> 00:18:51,960
Bölgenin halkı turizm üzerindeki
etkisinden de endişeleniyor.
269
00:18:51,960 --> 00:18:57,640
Çünkü aynı büyük beyazlar gibi
turistlerin sayısı da artıyor.
270
00:18:59,480 --> 00:19:03,720
Sahile bu kadar yaklaşan köpek balıkları
kendi turizmlerini doğuruyor.
271
00:19:05,520 --> 00:19:08,400
Fok turizmi de insanları çekiyor.
272
00:19:10,320 --> 00:19:13,720
Sudaki insan sayısı arttığı için
köpek balıklarının nasıl avlandığını
273
00:19:13,840 --> 00:19:17,440
anlamak hiç bu kadar önemli olmamıştı.
274
00:19:20,280 --> 00:19:23,520
Sahil Araştırmaları Merkezi'nden Deniz
Tabanı Ekolojisi Uzmanı Bryan Legare
275
00:19:23,640 --> 00:19:28,680
köpek balığı davranışını tahmin etmek için
Megan ve Greg'le birlikte çalışıyor.
276
00:19:30,080 --> 00:19:31,200
Bu güzel.
277
00:19:31,200 --> 00:19:34,200
Çok önemli bir ipucu buldu.
278
00:19:35,840 --> 00:19:40,040
Deniz tabanında ve sahil kordonunda
büyük beyazların hareketlerini izliyor.
279
00:19:40,040 --> 00:19:43,320
Hem de daha önce
hiç yapılmayan bir ölçekte.
280
00:19:44,440 --> 00:19:45,880
{\an8}Biz zaten şu ana kadar da
281
00:19:45,880 --> 00:19:47,840
{\an8}köpek balıklarının sahilden sahile...
282
00:19:47,840 --> 00:19:48,920
{\an8}BRYAN LEGARE
DENİZ TABANI EKOLOĞU
283
00:19:49,040 --> 00:19:51,960
{\an8}...nasıl hareket ettiklerini biliyorduk.
Ama bunlar uzakta yaşanıyordu.
284
00:19:52,600 --> 00:19:55,720
Ancak bu bilgi denize girenler
açısından önemli olanı yani
285
00:19:55,720 --> 00:19:58,400
köpek balığının insanların neresinde
olduğunu söylemiyor.
286
00:19:59,400 --> 00:20:02,800
Bu hayvanları daha detaylı
bir ölçekte ölçümleyip
287
00:20:02,800 --> 00:20:06,160
sahil kordonlarını, çukurları, dalgaları
288
00:20:06,160 --> 00:20:08,800
ve akıntıları nasıl
kullanıyorlar anlamamız lazım.
289
00:20:09,760 --> 00:20:14,920
Bryan önce burnun deniz tabanını
gösteren bir sonar görüntü oluşturdu.
290
00:20:17,680 --> 00:20:22,520
{\an8}Bu, burnun deniz tabanının
en detaylı haritası.
291
00:20:23,880 --> 00:20:27,160
Bu haritaları kullanarak köpek balığının
292
00:20:27,160 --> 00:20:30,440
hareketlerini anlık
olarak gözlemleyebiliyor.
293
00:20:36,920 --> 00:20:40,240
Burada 60 farklı köpek balığının
binlerce farklı lokasyonu var.
294
00:20:40,240 --> 00:20:43,760
Bunlar, 2021 yazı boyunca her iki
295
00:20:43,760 --> 00:20:47,400
saatten birinde görülen köpek balıkları.
296
00:20:47,960 --> 00:20:51,400
Her bir kırmızı nokta köpek balıklarının
geldikleri yerleri gösteriyor.
297
00:20:52,760 --> 00:20:55,320
Şunu net olarak anladık: Bu sığ sularda
298
00:20:55,440 --> 00:21:00,920
neredeyse her zaman bir köpek balığı var.
299
00:21:04,720 --> 00:21:08,160
Özellikle bir bölgedeki
köpek balığı davranışı ise dikkat çekici.
300
00:21:09,880 --> 00:21:13,960
Diğer tüm lokasyonlardan daha fazla
köpek balığı olan bir yer.
301
00:21:14,320 --> 00:21:17,600
Burnun en büyük
fok sığınaklarından birinin yakınları.
302
00:21:18,400 --> 00:21:19,320
Dalga çukuru.
303
00:21:22,600 --> 00:21:28,920
Burada akıntılar iki sığ kum seti
ve aralarında derin bir çukur oluşturuyor.
304
00:21:30,680 --> 00:21:35,480
Kum dış burun boyunca hareket ederken
iki paralel set meydana getiriyor.
305
00:21:36,560 --> 00:21:38,920
Biri kıyıya komşu, diğeri daha açıkta.
306
00:21:38,920 --> 00:21:41,680
Aralarında da derin bir çukur var.
307
00:21:43,000 --> 00:21:47,160
Köpek balıkları bu bölgede giderken
iç seti kullanıyor
308
00:21:47,280 --> 00:21:49,960
alttan giderek fok bölgesine ulaşıyorlar.
309
00:21:50,080 --> 00:21:53,680
Çukuru derinlik için, kum setini
kendilerini korumak amacıyla
310
00:21:54,160 --> 00:21:58,800
çamurlu suyu da
gizlenebilmek için kullanıyorlar.
311
00:21:59,320 --> 00:22:02,040
Yani rastgele hareket etmiyorlar.
312
00:22:02,960 --> 00:22:05,880
Büyük beyazlar deniz tabanını izliyor
313
00:22:05,880 --> 00:22:09,320
ve fok avlayabilmek için
yerel ortama uyum sağlıyorlar.
314
00:22:10,720 --> 00:22:14,520
Dünyanın başka bir yerinde görülmeyen
özel bir strateji.
315
00:22:16,760 --> 00:22:19,200
Dünyanın diğer yerlerindeki
köpek balığı alanlarında
316
00:22:19,200 --> 00:22:23,200
görülenden farklı
bir davranış sergiliyorlar.
317
00:22:23,200 --> 00:22:26,680
Bunlar, Megan ve Greg için
hayati bilgiler.
318
00:22:28,800 --> 00:22:32,720
{\an8}Cape Cod muhtemelen beyaz
köpek balıklarının fok avı konusunda
319
00:22:32,720 --> 00:22:35,080
{\an8}dünyanın en zorlu bölgesi.
320
00:22:38,200 --> 00:22:41,080
Sığ sularda gitmeyi öğrenmeli,
321
00:22:41,720 --> 00:22:44,640
avlarını başarılı bir şekilde
tuzağa düşürebilmeli
322
00:22:45,920 --> 00:22:48,320
ve her aşamayı hesaplamalılar.
323
00:22:49,360 --> 00:22:52,920
Normalde balıkların bir şey öğrendiğini
düşünmeyiz ama bunlar öğreniyor.
324
00:22:53,800 --> 00:22:57,720
Deneyimlerine göre adapte ettikleri
bilişsel yetenekleri var.
325
00:22:58,240 --> 00:22:59,440
Ve şöyle söyleyeyim,
326
00:22:59,440 --> 00:23:03,560
bir köpek balığı bir şeyi öldürmeye
karar verdiği zaman
327
00:23:03,560 --> 00:23:06,320
ciddi bir enerji harcamaya
karar vermiş demektir.
328
00:23:08,680 --> 00:23:10,760
Ve bunun sonunda
enerji dolu bir ödül olmazsa
329
00:23:11,160 --> 00:23:14,920
güzel bir yemek olmazsa, tüm bu
enerji boşa harcanmış oluyor.
330
00:23:15,920 --> 00:23:18,960
Eğer bu sürekli olursa
köpek balığı hayatta kalamaz.
331
00:23:23,040 --> 00:23:27,080
O yüzden tecrübeli bir köpek balığı
bile bir foku başarılı bir şekilde
332
00:23:27,080 --> 00:23:31,840
kıstırıp öldüremeyeceğinden emin
olmadıkça bir şey yapmaz.
333
00:23:34,000 --> 00:23:37,360
Burada başarılı bir şekilde beslenenler
bunu yapmanın yolunu bulmuşlar.
334
00:23:37,880 --> 00:23:40,720
Beslenebilmek için gereken
en avantajlı konumu seçiyorlar.
335
00:23:41,440 --> 00:23:43,760
Bunu nasıl yaptıklarını
anlamaya çalışıyoruz.
336
00:23:44,760 --> 00:23:48,240
Kıvrımlı Tembel'deki Cat etiketi gibi
yeni teknolojiler sayesinde
337
00:23:48,560 --> 00:23:51,960
bir saldırı öncesindeki o kritik anları
daha iyi anlayabiliriz.
338
00:23:53,800 --> 00:23:56,560
Bu daha başlangıç. İşin başındayız.
339
00:24:07,000 --> 00:24:12,320
İki gün sonra Kıvrımlı Tembel üzerindeki
kamera yüzeye çıkıyor.
340
00:24:15,200 --> 00:24:18,240
Megan kameranın telsiz sinyalinden
kameranın yerini tespit ediyor.
341
00:24:20,600 --> 00:24:26,240
Bu görüntüler büyük beyazların Cape Cod'da
nasıl avlandığını anlamamızı sağlayabilir.
342
00:24:28,080 --> 00:24:30,360
{\an8}Bu etiketlerde bir video bileşeni var.
343
00:24:30,840 --> 00:24:33,480
{\an8}Sanki bir büyük beyazın
sırtına binmiş gibi
344
00:24:33,480 --> 00:24:36,280
{\an8}hayvanın her yaptığını görebiliyoruz.
345
00:24:39,400 --> 00:24:43,280
Bu muhteşem. Suyun ne kadar
sığ olduğunu görebiliyorsunuz.
346
00:24:43,760 --> 00:24:46,320
Deniz tabanını
ve su yüzeyini görebiliyorsunuz.
347
00:24:48,520 --> 00:24:49,480
İşte!
348
00:24:50,440 --> 00:24:52,480
Bir şeyin peşinden gidiyor.
349
00:24:53,840 --> 00:24:57,840
Bu hayvanların bu kadar hızlı ivme
kazanması çok etkileyici.
350
00:24:57,840 --> 00:25:02,360
Çok güçlüler.
Bu hızlandırılmış çekim değli.
351
00:25:06,000 --> 00:25:08,440
Bilim insanları ilk defa köpek balığının
352
00:25:08,440 --> 00:25:11,400
nasıl avlandığını
bu kadar yakından görüyorlar.
353
00:25:13,680 --> 00:25:17,280
Kıvrımlı Tembel başaracak mı,
aç mı kalacak?
354
00:25:21,800 --> 00:25:24,680
Kıvrımlı Tembel'i
yavaş çekimde seyrettiğimizde
355
00:25:25,120 --> 00:25:29,160
ne yaptığını daha iyi görebiliyoruz.
356
00:25:29,160 --> 00:25:32,160
Bu hayvanların hızı inanılmaz.
357
00:25:32,160 --> 00:25:34,000
Ama görüyorsunuz.
358
00:25:34,000 --> 00:25:38,200
Bir şey görüyor ve sonra sanki
neredeyse dönüp tekrar bakıyor.
359
00:25:39,080 --> 00:25:41,200
İşte! Tekrar bakıyor.
360
00:25:41,200 --> 00:25:44,840
Sonra da ne kadar
hızlandığını görüyorsunuz.
361
00:25:44,840 --> 00:25:49,840
Şurada bir gölge var.
O aslında bir fok.
362
00:25:53,160 --> 00:25:56,120
Sırt yüzgeçleri neredeyse yüzeye çıkıyor.
363
00:25:56,240 --> 00:25:59,160
Burada büyük bir su hareketi oluyor
364
00:25:59,160 --> 00:26:02,640
ve bu da, bu gri nokta da bir fok.
365
00:26:02,640 --> 00:26:07,160
Ne kadar hızlı yüzdüğünü görebilirsiniz.
Anafor yapıyor, peşinde bir
366
00:26:07,160 --> 00:26:09,400
büyük beyaz olduğunu biliyor.
367
00:26:14,320 --> 00:26:15,520
Ama kaçıyor.
368
00:26:18,200 --> 00:26:21,640
Yani bu başarısız
bir avlanma girişimi oldu.
369
00:26:22,640 --> 00:26:26,760
Ama yine de bu etkileşimden
bir çok şey öğrendik.
370
00:26:28,000 --> 00:26:31,400
Bir noktada Kıvrımlı Tembel
foka o kadar yaklaşıyor ki
371
00:26:31,400 --> 00:26:34,200
"nasıl kaçırdı?" diye soruyorsunuz.
372
00:26:34,320 --> 00:26:38,840
Ama foklar da muhteşem hayvanlar.
373
00:26:38,840 --> 00:26:44,640
Peşlerinde bir köpek balığı olduğunu
anladıklarında son derece atikler.
374
00:26:44,840 --> 00:26:47,760
Çoğu zaman kaçıyorlar.
375
00:26:47,760 --> 00:26:51,400
Yani bu etiketler sayesinde
hem avlanma davranışını daha iyi anlıyoruz
376
00:26:51,400 --> 00:26:54,160
hem de Cape Cod sularında
377
00:26:54,160 --> 00:26:57,360
bir fok yakalamak için ne kadar
378
00:26:57,800 --> 00:27:01,200
uğraşmak zorunda olduklarını görüyoruz.
379
00:27:03,800 --> 00:27:08,280
Bazı yerliler burada köpek balıklarının da
fokların da yerinin olmadığını söylüyor.
380
00:27:14,200 --> 00:27:18,280
Cape Cod'da büyüdüm. 21 yıldır ticari
olarak balıkçılık yapıyorum.
381
00:27:19,080 --> 00:27:22,400
Ben çocukken fokları görmek
çok nadir bir olaydı.
382
00:27:23,120 --> 00:27:26,080
Şu anda bir problem var.
Nüfusları çok arttı.
383
00:27:26,080 --> 00:27:28,000
{\an8}Üstelik tüm balıkları da tüketiyorlar.
384
00:27:28,000 --> 00:27:29,080
{\an8}NICK MUTO
TİCARİ BALIKÇI
385
00:27:29,080 --> 00:27:33,120
{\an8}Buradaki hassas
ekosistemi de mahvediyorlar.
386
00:27:34,560 --> 00:27:36,640
Balıkçılık buranın
bir kültürü ve güzelliği.
387
00:27:36,640 --> 00:27:40,600
Zaten bölgenin ismi bir zamanlar buraları
dolduran morina balığından geliyor.
388
00:27:41,560 --> 00:27:44,800
Ancak aşırı balıkçılıktan dolayı
giderek azalan balık popülasyonu
389
00:27:44,800 --> 00:27:47,920
balıkçıların hayatını zorlaştırıyor.
390
00:27:49,240 --> 00:27:51,160
Çoğu kişiye göre suçlu foklar.
391
00:27:53,640 --> 00:27:56,240
Sonuçta fokların benim kazandığım
392
00:27:56,360 --> 00:27:59,840
para üzerinde direkt bir etkisi oluyor.
393
00:27:59,840 --> 00:28:03,400
Aileme, işime zarar veriyorlar.
Bu kolay değil.
394
00:28:04,640 --> 00:28:07,960
Çok fazla fok olduğu için
beyaz köpek balıkları da gelmeye başladı.
395
00:28:08,920 --> 00:28:11,480
Artık insanların
suya girmesi güvenli değil.
396
00:28:12,960 --> 00:28:16,000
Benim kızım artık okyanusa daldığında
397
00:28:16,000 --> 00:28:18,360
ölüm riskiyle karşı karşıya kalıyor.
398
00:28:22,320 --> 00:28:25,960
Birçoklarına göre köpek balıkları
ve foklar yeni geldiler.
399
00:28:27,120 --> 00:28:29,360
Ama yerli Mashpee Wampanoag halkı
400
00:28:29,360 --> 00:28:33,600
yüzyılladır foklar
ve köpek balıklarıyla birlikte yaşamışlar.
401
00:28:35,480 --> 00:28:37,640
Bu sular binlerce yıl bizi besledi.
402
00:28:38,680 --> 00:28:42,200
Kültürümüzde foklar çok önemliydi.
403
00:28:43,080 --> 00:28:46,240
{\an8}İnsanlar fokların ve köpek balıklarının
yeni geldiğini söylüyor.
404
00:28:46,240 --> 00:28:47,160
{\an8}DAVID WEEDEN MASHPEE
WAMPANOAG KABİLESİ
405
00:28:47,160 --> 00:28:49,680
{\an8}Yazılı tarihî kayıtlara göre
bu doğru değil.
406
00:28:49,680 --> 00:28:53,320
Kabilemizin sözlü geleneğine göre ise
kesinlikle doğru değil.
407
00:28:54,880 --> 00:28:59,760
Fokların ve köpek balıklarının
geri dönmesi çok muhteşem bir olay.
408
00:28:59,760 --> 00:29:03,240
Bu canlıların geri dönmesi
409
00:29:03,600 --> 00:29:07,680
yiyecek bulabildiklerini gösteriyor
410
00:29:07,680 --> 00:29:09,800
çünkü her şey birbirine bağlı.
411
00:29:09,800 --> 00:29:15,320
Bizim inancımız bu.
Her şeyin yaşama hakkı vardır.
412
00:29:16,400 --> 00:29:18,360
O yüzden o varlığa saygılı olmalıyız.
413
00:29:18,360 --> 00:29:21,600
Onların da bazı mevsimlerde buraya
gelmesine saygı duymalıyız.
414
00:29:21,600 --> 00:29:24,240
Nasıl turistlerin gelip caddelerimizi
415
00:29:24,240 --> 00:29:30,360
doldurmasına ve yerli halkı bunaltmasına
izin veriyorsak onlara da izin vermeliyiz.
416
00:29:31,680 --> 00:29:32,960
Turistlere sabır gösteriyoruz.
417
00:29:34,080 --> 00:29:37,080
Aynı şekilde foklara, köpek balıklarına
418
00:29:37,080 --> 00:29:40,080
herkese karşı sabırlı olmalı
ve saygı duymalıyız.
419
00:29:44,720 --> 00:29:48,160
Gri foklar Cape Cod'da
en yaygın olan foklar.
420
00:29:49,400 --> 00:29:54,040
Üç metre uzunluğa
ve 400 kilo ağırlığa ulaşabiliyorlar.
421
00:29:57,240 --> 00:30:02,360
Karada hantallar. Ama suyun içindeyken
yer çekimi tanımıyorlar.
422
00:30:07,120 --> 00:30:09,120
Meraklı ve oyuncu canlılar.
423
00:30:10,520 --> 00:30:16,080
Burnun suları da en sevdikleri balıklar
ve kabuklularla dolu.
424
00:30:18,200 --> 00:30:21,560
Burası gri foklar için yıl boyunca
bir cennet gibi.
425
00:30:25,400 --> 00:30:29,840
Ama suya her girdiklerinde risk alıyorlar.
426
00:30:32,640 --> 00:30:37,680
Bir köpek balığıyla yaşadığı tehlikeli
karşılaşma sonrasında bu fok yara almış.
427
00:30:40,200 --> 00:30:43,400
Foklar hızla iyileşseler de
428
00:30:43,960 --> 00:30:48,280
bir sonraki sefer suya girdiğinde
bu onun sonu olabilir.
429
00:30:50,840 --> 00:30:55,600
Hayatta kalmak için her gün vücut
ağırlıklarının %6'sını yemeleri gerek.
430
00:30:57,600 --> 00:30:59,480
O yüzden iyileşmeye zaman yok.
431
00:31:01,440 --> 00:31:04,280
Beslenmek için suya dönmesi lazım.
432
00:31:13,880 --> 00:31:17,880
Bu fokta şişmeye neden olan köpek balığı
saldırısı muhtemelen onun sonu olacak.
433
00:31:20,080 --> 00:31:22,560
Dalamadığı için beslenemeyecek.
434
00:31:23,640 --> 00:31:27,320
Artık kolay bir hedef ve fark edildi.
435
00:31:43,080 --> 00:31:45,280
Ama köpek balığı saldırmıyor!
436
00:31:48,080 --> 00:31:51,480
Bu hayvanların kafamızdaki imajını
düşününce bu çok garip değil mi?
437
00:31:51,480 --> 00:31:54,240
Bunlar gerçekten büyük,
saldırgan avcılar mı?
438
00:31:54,880 --> 00:31:58,040
Çoğumuz köpek balıklarının bilinçsiz
yeme makineleri olduğunu düşünür.
439
00:32:01,080 --> 00:32:06,160
Büyük beyazlar tam aksine
yemek seçen canlılar olabilir mi?
440
00:32:07,280 --> 00:32:12,320
TV'de ya da filmlerde
gördüğümüzden çok farklı.
441
00:32:12,680 --> 00:32:15,120
O yüzden bunu gördüğümde çok şaşırdım.
442
00:32:17,360 --> 00:32:20,320
Cevabı bir sonraki köpek balığı
mevsimine kalmış bir soru.
443
00:32:21,840 --> 00:32:25,880
Yazın sonu yaklaşınca büyük beyazlar
soğuktan kaçmak için
444
00:32:25,880 --> 00:32:29,080
güneye hatta Florida'ya kadar gidiyorlar.
445
00:32:33,080 --> 00:32:37,280
Kış aylarında Cape Cod
ayrı bir güzelliğe bürünüyor.
446
00:32:37,760 --> 00:32:40,760
Boş yazlık evlerin üzeri karla kaplanıyor.
447
00:32:46,880 --> 00:32:51,840
Ama gri foklar için bu,
senenin en önemli zamanı.
448
00:32:54,520 --> 00:32:56,960
Yavrularını büyütmek için buradalar.
449
00:32:58,680 --> 00:33:04,400
On bir aydan sonra dişi gri foklar
sadece bir yavru doğuruyor.
450
00:33:05,040 --> 00:33:11,480
Doğduğunda 15 kilo olan fok sonraki üç
hafta boyunca annesinin zengin sütünü
451
00:33:11,480 --> 00:33:15,640
içerek günde yaklaşık 1,5 kg alacak.
452
00:33:16,360 --> 00:33:20,880
Bu dönemde annenin tek görevi
yeni doğan yavrusuna bakmak olacak.
453
00:33:21,800 --> 00:33:24,600
Yavrusunu yemek yemek için
bile bırakmıyor.
454
00:33:26,240 --> 00:33:29,960
Hem anne hem de yavru için
savunmasız bir dönem.
455
00:33:30,640 --> 00:33:33,400
Kış boyunca burnun dış kenarındaki
456
00:33:33,400 --> 00:33:35,360
bu sakin sahilde yaşayacaklar.
457
00:33:43,680 --> 00:33:49,040
Biyolog doktor Andrea Bogomolni fokların
ekosistemdeki rollerini inceliyor.
458
00:33:51,280 --> 00:33:53,600
İnsanlar gri foklar hakkında
yanlış bilgilere sahip
459
00:33:53,600 --> 00:33:56,320
özellikle de bu bölgedekiler hakkında.
460
00:33:56,440 --> 00:33:59,000
{\an8}Bunlardan biri fokların
tüm balıkları yediği düşüncesi.
461
00:33:59,000 --> 00:34:00,080
{\an8}DR. ANDREA BOGOMOLNI BİYOLOG
462
00:34:00,080 --> 00:34:02,080
{\an8}Bir kere bu doğru değil.
463
00:34:03,720 --> 00:34:05,480
Bol olanı yiyorlar.
464
00:34:06,720 --> 00:34:10,440
Onların diyetindeki et
ve patates bu yem balıkları.
465
00:34:10,440 --> 00:34:14,160
Araştırmalar fok dışkısındaki
azotun, sahildeki çimleri
466
00:34:14,440 --> 00:34:17,840
gübreleyerek kum tepeciklerinin
istikrarını sağladığını
467
00:34:17,840 --> 00:34:21,840
ve bölgeyi fırtına dalgalarından
koruduğunu gösteriyor.
468
00:34:26,080 --> 00:34:29,000
Sahildeki fokların dışkısından gelen azot
469
00:34:29,000 --> 00:34:32,240
sahildeki çimlere yardımcı oluyor.
470
00:34:32,240 --> 00:34:35,880
Yani bu hayvanların ortamlarına dönmesi
471
00:34:35,880 --> 00:34:38,160
ekosistemleri hiç beklemediğimiz şekilde
472
00:34:38,160 --> 00:34:42,320
değiştiriyor olabilir.
Bu çok heyecan verici.
473
00:34:53,280 --> 00:34:58,240
Bahar geldiğinde anne foklar ve yavruları
beslenmek için denize dönecekler.
474
00:35:05,240 --> 00:35:09,880
Köpek balıkları da dönecek
ve aç olacaklar.
475
00:35:13,440 --> 00:35:17,720
Uzun kuzey yolculuğundan sonra
yağ depolarını tekrar doldurmalılar.
476
00:35:21,520 --> 00:35:24,720
Sığ sularda kalmış ölü bir fok
477
00:35:25,880 --> 00:35:30,400
bu büyük erkeğin
kaçıramayacağı kadar iyi bir fırsat.
478
00:35:31,880 --> 00:35:35,720
Sadece altmış santimlik suda
bunu yapmak çok riskli.
479
00:35:38,080 --> 00:35:40,320
Tehlikeli bir senaryo.
Bu oldukça büyük bir köpek balığı.
480
00:35:40,320 --> 00:35:43,240
Muhtemelen 450 kg'dan ağır.
481
00:35:47,760 --> 00:35:51,200
Büyük balıklar çok sığ suları sevmezler
özellikle de onları daha da
482
00:35:51,200 --> 00:35:54,120
sığlığa itecek akıntılar
ya da dalgalar varsa.
483
00:35:55,720 --> 00:35:58,960
Kıyıya vurmaları çok kolaydır.
484
00:36:05,320 --> 00:36:07,280
Bu, köpek balığı için bir kumar
485
00:36:07,280 --> 00:36:10,880
ve ne olursa olsun bu ölü
foku almaya kararlı.
486
00:36:11,760 --> 00:36:13,040
Sular çekilmiş olmasına rağmen.
487
00:36:15,480 --> 00:36:19,280
Büyük bir balık için iyi bir yer değil.
İnsanlar köpek balıklarının
488
00:36:19,280 --> 00:36:24,200
geri vitesinin olmadığını ve sadece
ileriye gidebildiklerini bilmiyorlar.
489
00:36:25,360 --> 00:36:29,320
Tek bir dalga onu geri dönemeyeceği
bir noktaya itebilir.
490
00:36:32,240 --> 00:36:35,200
Geri geri gidemezler. Yani bir
köpekbalığı kuma çıkarsa
491
00:36:35,200 --> 00:36:41,200
oradan kurtulmak için sürekli
kıvrılması, çırpınması lazım.
492
00:36:46,320 --> 00:36:51,080
Bazen başaramaz ve ölürler.
493
00:37:03,680 --> 00:37:08,080
Kıyıda avlanan bu köpek balığı
neredeyse sudan çıkacak!
494
00:37:09,080 --> 00:37:11,720
Böyle bir şey daha önce
hiç filme alınmamıştı.
495
00:37:15,920 --> 00:37:21,240
Kaslı kuyruğunu kullanan köpek balığı
suya geri dönmeyi başarıyor.
496
00:37:28,480 --> 00:37:31,440
Ve fok ölüsünü tehlikeli alandan çekiyor.
497
00:37:33,640 --> 00:37:35,520
En sonunda yemeğini yiyebilir!
498
00:37:37,960 --> 00:37:40,240
Ama bu hareketli anlar
birilerinin dikkatini çekti.
499
00:37:42,360 --> 00:37:46,800
İki köpek balığı daha geliyor.
Ama bu çok ilginç.
500
00:37:48,200 --> 00:37:50,880
Çünkü büyük beyazların
yalnız hareket ettiği düşünülüyordu.
501
00:37:54,360 --> 00:37:58,040
Birkaç köpek balığının bir ava
odaklandığını ilk kez görüyoruz.
502
00:37:59,520 --> 00:38:04,720
Dominant köpek balığı çekilince
bir küçük boy köpek balığı geliyor.
503
00:38:05,080 --> 00:38:09,200
Diğer köpek balığı gelmeden belki
hızlıca bir ısırık almaya çalışacak.
504
00:38:10,560 --> 00:38:14,520
Hep birlikte beslenen birçok köpek balığı
çok nadir görüntülenmiştir
505
00:38:15,760 --> 00:38:18,560
ve Cape Cod'da ilk defa görülüyor.
506
00:38:20,800 --> 00:38:25,600
Yeni bulgular köpek balıklarının
sandığımızdan sosyal olduğunu gösteriyor.
507
00:38:27,080 --> 00:38:30,840
İnsanlar büyük beyazları
yalnız hareket eden
508
00:38:30,840 --> 00:38:33,720
ve çok da zeki olmayan
hayvanlar olarak düşünür.
509
00:38:33,720 --> 00:38:36,160
Yüzen burunlar olarak görülürler.
510
00:38:36,160 --> 00:38:39,880
Sanki tek yaptıkları
yemek aramakmış gibi düşünülüyor.
511
00:38:39,880 --> 00:38:42,520
Ama aslında aralarında
bilim insanlarının yeni anlamaya
512
00:38:42,520 --> 00:38:45,240
başladığı kompleks
sosyal etkileşimler var.
513
00:38:49,240 --> 00:38:52,440
Bu üç köpek balığının sanki dans eder gibi
514
00:38:52,440 --> 00:38:57,040
birbirlerine yemek sırası
vermesini izlemek çok ilginç.
515
00:38:59,400 --> 00:39:02,320
Açıkçası ben çok şaşırdım.
516
00:39:05,640 --> 00:39:09,000
Kavga etmeden,
birbirlerine girmeden yemek yediler.
517
00:39:09,320 --> 00:39:10,760
Bu çok şaşırtıcı.
518
00:39:11,800 --> 00:39:15,440
Daha önce Cape Cod'da hiç böyle bir
davranış biçimi görmedim.
519
00:39:19,320 --> 00:39:24,080
Bu büyük, başarılı erkek köpek balığı
bildikleri bir hayvan bile olabilir.
520
00:39:31,080 --> 00:39:33,200
Sanırım bu üç köpek balığı arasından
521
00:39:33,200 --> 00:39:35,880
büyük olanı tanıyoruz.
522
00:39:36,360 --> 00:39:39,080
O köpek balığı kıyıya o kadar yaklaştı,
su o kadar sığdı ki...
523
00:39:41,560 --> 00:39:45,880
...üstündeki izleri ve sırt yüzgecinin
kenarını görebildik.
524
00:39:45,880 --> 00:39:48,600
Bunlar tüm köpek balıklarında farklıdır.
525
00:39:48,600 --> 00:39:51,480
İnsanlardaki parmak izi gibi.
526
00:39:51,480 --> 00:39:54,800
Bir noktada kuyruktaki
izleri gördük
527
00:39:55,800 --> 00:39:57,640
ve üstünde çok net diş izleri vardı.
528
00:39:59,200 --> 00:40:04,400
Bunları daha önce görüntülerde
gördüğüm için bu büyük beyazın
529
00:40:04,400 --> 00:40:07,040
Kıvrımlı Tembel olduğuna yüzde yüz eminim.
530
00:40:07,760 --> 00:40:11,600
İlk olarak 2014'de kimliklendirildi.
531
00:40:11,600 --> 00:40:13,720
- Mıknatıslar çıktı değil mi?
- Evet!
532
00:40:13,960 --> 00:40:20,280
Hatta Kıvrımlı Tembel'e
geçen yaz kamera takmıştık.
533
00:40:22,400 --> 00:40:26,120
Bir foku aktif olarak
takip ettiğini gördük
534
00:40:28,280 --> 00:40:31,560
ve bu inanılmaz bir şey.
Ama başarısız olmuştu.
535
00:40:33,840 --> 00:40:35,160
Ama bu sene başardı.
536
00:40:35,160 --> 00:40:38,200
Cape Cod açıklarında
fok avlamak kolay değildir.
537
00:40:38,520 --> 00:40:42,600
Her sene buraya tekrar
geliyor olması iyi bir işaret
538
00:40:42,600 --> 00:40:48,120
çünkü bu bölgede başarılı bir şekilde
fok yakalamayı başarıyor demektir.
539
00:40:48,960 --> 00:40:51,560
Her sene yeni bir şeyler öğreniyor!
540
00:40:52,280 --> 00:40:54,840
Bu ortamda nasıl yaşayacağını
öğrenmiş durumda
541
00:40:54,840 --> 00:40:57,120
ve bu da çok heyecan verici.
542
00:40:58,600 --> 00:41:04,320
Kıvrımlı Tembel her sene geri dönen
büyük beyazlardan sadece bir tanesi.
543
00:41:06,840 --> 00:41:10,200
Kuzeybatı Atlantik'teki büyük beyazlar
için popülasyon tahmini yapılmamıştı.
544
00:41:11,120 --> 00:41:15,000
Dünyadaki en gizemli büyük
beyaz popülasyonlarından birisi.
545
00:41:15,880 --> 00:41:19,680
Dolayısıyla bu kataloğu
oluşturma sebebimiz
546
00:41:20,680 --> 00:41:23,360
sadece bu hayvanları
kimliklendirmek değildi.
547
00:41:24,600 --> 00:41:27,400
Amacımız Cape Cod'a kaç büyük beyazın
548
00:41:27,400 --> 00:41:30,080
geldiğini ortaya çıkarmaktı.
549
00:41:31,680 --> 00:41:33,840
Artık Megan ve Greg
550
00:41:33,840 --> 00:41:37,360
bölgedeki köpek balıklarının
toplam sayısını biliyor.
551
00:41:38,760 --> 00:41:41,200
Ve bu rakam beklediklerinden yüksek çıktı.
552
00:41:43,240 --> 00:41:47,120
Beş senelik bir dönem içinde Cape Cod
sularını sekiz ila 900 arasında
553
00:41:47,120 --> 00:41:51,360
köpek balığının ziyaret ettiğini
tahmin ediyoruz.
554
00:41:53,000 --> 00:41:55,520
Bu inanılmaz bir rakam.
555
00:41:57,200 --> 00:42:02,400
Cape Cod sahillerini yaklaşık
900 büyük beyaz ziyaret ediyor
556
00:42:02,400 --> 00:42:05,400
ve burayı dünyanın en büyük
ve en yoğun büyük beyaz
557
00:42:05,400 --> 00:42:09,280
popülasyonunun merkezi hâline getiriyor.
558
00:42:14,360 --> 00:42:17,240
Greg, Megan ve Bryan'ın devrim
niteliğindeki çalışmaları
559
00:42:18,320 --> 00:42:22,560
bu köpek balıklarının sandığımızdan
daha zeki, daha sosyal, daha seçici
560
00:42:23,600 --> 00:42:29,840
olduğunu ve buradaki sayılarının da
beklenenden yüksek olduğunu gösterdi.
561
00:42:32,520 --> 00:42:36,560
Peki bu bilgi insanların
güvenliğini nasıl sağlayacak?
562
00:42:38,680 --> 00:42:40,840
Burası gerçekten popüler bir plaj,
563
00:42:41,520 --> 00:42:44,840
hatta belki de Cape Cod'ın
en popüler plajı.
564
00:42:47,000 --> 00:42:51,480
Ama kıyıdan resmen altı metre uzaklıkta
yüzen köpek balıklarını etiketledim
565
00:42:53,440 --> 00:42:56,160
Şu anda yaptığımız çalışma ile
bu köpek balıklarının
566
00:42:56,160 --> 00:42:59,720
nerede, nasıl avlandıklarını
ve bunun çevreyle
567
00:43:01,040 --> 00:43:03,400
bağlantısını ortaya çıkarmak istiyoruz.
568
00:43:04,160 --> 00:43:07,080
Bu sayede tahmin yürütmemizi sağlayacak
bir düzen bulabileceğiz.
569
00:43:07,920 --> 00:43:10,920
Aynı hava tahmin raporu gibi
köpek balığı tahmin raporu olacak.
570
00:43:14,560 --> 00:43:16,960
Sağlıklı köpek balığı
popülasyonları olduğunda
571
00:43:18,680 --> 00:43:22,400
sağlıklı fok popülasyonları olduğunda
572
00:43:22,400 --> 00:43:24,120
burada bir etkileşim oluyor.
573
00:43:24,880 --> 00:43:26,000
Bu iyi bir şey.
574
00:43:27,920 --> 00:43:31,000
Bu, doğal ekosistemin
geri geldiğini gösteriyor.
575
00:43:32,000 --> 00:43:36,760
{\an8}Bütün bu koruma tedbirleri işe yaramış
görünüyor. Bunu istiyorduk.
576
00:43:36,760 --> 00:43:39,720
{\an8}İyi bir dengeye sahip bir
deniz ekosistemi istiyorduk.
577
00:43:40,720 --> 00:43:44,040
{\an8}Bu sayede insanların
yoğun olduğu bölgelerde bile
578
00:43:44,040 --> 00:43:48,760
{\an8}hayvanlar sağlıklı bir şekilde
yaşamaya devam edebilecek.
579
00:43:50,120 --> 00:43:51,840
{\an8}Şu anda bilgi toplamaya çalışıyoruz
580
00:43:51,840 --> 00:43:54,760
{\an8}ve bu bilginin
hayat kurtaracağını da umuyoruz.
581
00:43:54,760 --> 00:43:58,240
{\an8}Ama unutmayın: Köpek balıklarının
burada olması iyi bir şey.
582
00:44:01,320 --> 00:44:03,320
{\an8}Alt yazı çevirmeni: Nilüfer Koç